پرورش گل مریم

- طبقه‌بندي، خصوصيات گياه‌شناسي و توزيع:

پوليانتيس متعلق به زير رده تک لپه‌ايهاست، آقای باکر آنرا در خانواده آماريلداسه وزير راستة آگاوه قرار داد و هاکينسون اين جنس را در خانواده آکاواسه قرار داد. بررسي‌هاي سيتولوژيکي اين طبقه‌بندي را تأکيد کرده است. در حال حاضر هر دو طبقه‌بندي در منابع موجود است.

گل مريم از مکزيک منشاء گرفته و از آنجا به اروپا رسيده. اما چگونگي و زمان رسيدن آن به اطراف هند، سريلانکا و جاهاي ديگر در مشرق زمين، هنوز ناشناخته است. رز 12 گونه‌ وحشي در مکزيک را که 9 تاي آنها گل سفيد دارند توصيف کرد.

نام پولي‌يانتيس از پوليس به معني سفيد و آنتوسي به معني گل مشتق شده است بيشترين تحقيقات به عمل آمده در اين جنس روي پولي‌يانتيس تيوبروسا انجام شده و اين تنها گونه‌اي است که با طور متداول در حال کشت و توليد است. اين گلها سفيد و معطر هستند و طول سنبله آنها ممکن است به 90 سانتي‌متر برسد.

در هر سنبله مي‌توان تا 30 گل وجود داشته باشد و طول گل آذين آن از 14 تا 38 سانتي‌متر متفاوت است که به اندازة ريزوم غده‌اي مورد استفاده بستگي دارد. گل‌ها جفت جفت هستند و با سمت پايين خم شده‌اند. پوشش گل لوله‌اي و در بخش بالا باز شده است (قطر دهانة فوقاني تا 5 سانتي‌متر مي‌رسد) داراي 6 پرچم روي پوشش گل بوده و ساکها از بخش مياني با هم پيوسته‌اند تخمدان حفره‌اي و داراي تعداد زيادي تخمک است. پوشش گل در حلقه‌هاي 3 تايي است. برگهايي که در قاعده گل هستند. داراي پهناي مختلف 2-1 سانتي‌متري باشند و طول برگها ممکن است تا 60 سانتي‌متر برسد برگها به صورت غلاف مانند، گل‌را در برگرفته‌اند.

تيوبروز به طوري که به وسيلة رز توصيف شده، يک ريزوم غده‌اي است. در حالي که باکر آن را يک ريشه ذخيره‌اي ناميد که از پيازهاي جديد جانبي به طور سالانه توسعه مي‌يابند اما در عمل براي مريمها از اصلاح پياز استفاده مي‌شود.

- توليد جهاني :

تنها اطلاعات موجود مربوط به سطح توليد در فلسطين اشغالي است در سال‌هاي 88-1987، آنها 5 هکتار سطح زير کشت داشتند. در فرانسه و ايتاليا کوليتواريرل متداول است که به عنوان گل شاخه‌اي و صادراتي از آن استفاده مي‌شود، در هند کوليتوارهاي سينگل، دابل، و سي‌دابل توليد مي‌شوند.

- سيستمهاي تکثير:

از نظر تجاري، 3 سيستم تکثيري وجود دارد. سيستمهاي توليد طبيعي شامل استفاده از پاجوش و بذر است پاجوش‌ها همان پيازچه‌هاي مربوط به پياز اصلي هستند و تعداد آنها به محيط کشت پياز بستگي دارد در شرايط نيمه گرمسيري از هر گياه 15 تا 20 پياز و پيازچه توليد مي‌شود، با اين حال عملکرد پيازچه‌ها تحت تأثير زمان کاشت، فاصلة گياه، عمق کاشت. مواد تنظيم‌کننده رشد و ميزان فراهم بودن آب مناسب قرار مي‌گيرد.

پلي‌آنتيس به وسيله بذر نيز مي‌تواند تکثير شود گرچه فروم سينگل از پلي‌آنتيس توبرسا، بارورتر است، فرم دابل آن عقيم مي‌باشد.

در سال‌هاي اخير يک سيستم آزمايشگاهي براي تکثير توسعه يافته است براي تکثير از تقسيم پياز نيز استفاده مي‌شود و اين کار داراي شکل‌هايي مختلف از پيازهاي نصف شده تا پيازهايي که به 9 تا 12 قطعه تقسيم شده‌اند مي‌باشد. در روش اخير مي‌توان تعداد گياهان توليد شده از يک پياز را به 800 عدد رساند. درجه حرارت رشد 23 تا 27 درجه سانتي‌گراد است و از نور فلورسنت حدوداً 3500 لوکس، به طور مداوم مي‌توان استفاده کرد. از قطعات ساقه و فلس نيز استفاده مي‌شود. اما به ندرت توليد گياهچه مي‌کنند يک درجه حرارت رشد 20 تا 24 درجه ساتيگراد شدت روشنايي معادل 2000 لوکس نياز دارد مواد اصلي رشد، محلول‌هاي غذايي موراشيگ و اسکوک 1962 با اضافه تنظيم‌کننده‌هاي رشد، ويتامين و غيره مي‌باشند.

- اصلاح نباتات، اهداف و مشکلات:

اهداف اصلاحي براي هيبريراسيون گلهاي مريم غدّه‌اي توليد هيبريدهاي باغي، توسعه بيشتر رنگها، عطر و سهولت کشت است در حال حاضر فقط «سينگل» و «پيرل» درسطح وسيع کشت مي‌شوند. تقريباً همه گونه‌هاي پلي‌آنتيس به استثناي نوع دابل‌هاي منشاء گرفته از پلي‌آنتيس توبرسا بارور هستند داخل کولتيوارهاي سينگل و دابل نيز خود ناسازگاري اتفاق مي‌افتد. از نوع سينگل اغلب با عنوان والد توليد کننده گرده استفاده مي‌شود زيرا تلاقي برگشتن نتيجه بخش نبود تعدادي از نشاهاي توليد شده‌اي که مشاهده شده و احتمال اصلاح آن داده مي‌شود نيز داراي گلهاي کوچکتر از والدينشان بودند.

جوشي و نپتولا تعداد کروموزمها را در 5 جفت بزرگ و 25 جفت کوچک، 30=n گروه‌بندي کردند. سچيوا و لانتري از 3 گونه سينگل بارور با 30=n کروموزم استفاده کردند. کرومزومها را در 4 گروه قرار دادند يعني 5 جفت بزرگ، 4 جفت متوسط، 7 جفت متوسط کوچک و 14 جفت کوچک. آنها حدس زدند که فرم‌هاي دابل از فرم سينگل به وسيلة کاهش 5 جفت از کوچکترين کروموزومها مشتق شده‌اند. و احتمال داده مي‌شود از تقسيم سلولي غيرطبيعي ميتوز يا تقسيم ميوز که به طور اتفاقي واقع شده‌اند به وجود آمده باشند.

از موتاسيون در بهبود گونه‌هاي تيو بروز استفاده شده است. موتاسيون در برگها اتفاق مي‌افتد. آنها تغييراتي را در اندازة گل ايجاد کردند و بعضي از آنها باعث افزايش تعداد گل در سنبله شدند.

(2) رشد و نمو و گلدهي:

- مراحلرشد و نمو جنس:

پيازچه‌هاي گل مريم براي افزايش پيازهاي بارور وتجاري نياز به چرخة رشد 2 تا 3 ساله دارند پيازهايي که محيط کمتر از 4 سانتي‌متر دارند، اولين فصل مي‌توانند 5/6 تا 7 سانتيمتر رشد داشته باشند و در دومين سال اين پيازها مي‌توانند بيش از 11 سانتي‌متر رشد کنند به طوري که در ذيل اشاره شده، حداقل اندازه براي گلدهي، 5/6 تا 7 سانتي‌متر است، بنابراين همة پيازها در سال سوم به حدي رسيده‌اند که گلدهي داشته باشند.

- اثر عوامل داخلي بر تشکيل جوانة گل:

حداقل اندازة محيط پياز براي گلدهي 5/6 تا 7 سانتي‌متر است پيازها با محيط 3 تا 6 سانتي‌متر داراي يک بخش انتهايي با قطر تقريبي 150 ميکرومتر و ارتفاع 100-80 ميکرومتر مي‌باشند بخش انتهايي با وسيلة 3 تا 4 لايه غلاف برگي حفاظت مي‌شود. در مرحلة انتقال، يعني تغيير جوانة رويشي با جوانة زايشي، اندازة بخش انتهايي به 400-300 ميکرومتر قطر مي‌رسد در مرحله زايشي بخش انتهايي در قاعده حداقل 600 تا 800 ميکرومتر قطر داشته و ارتفاع بخش انتهايي به 350 تا 400 ميکرومتر مي‌رسد.اين مرحله تا کامل شدن گل 20 تا 25 روز طول مي‌کشد و به طور معمول 90 روز بعد از کاشت در بهار، گلدهي آغاز مي‌شود. براي توليد گل و سنبله‌هاي تجاري قابل عرضه به بازار اندازة بخش انتهايي مهم است براي شروع مرحلة بعدي گلدهي، بايد از اندازه و بزرگي بخش انتهايي اطمينان داشت.

درجه حرارت، مراحل مختلف توسعه سنبله گل را تحت تأثير قرار مي دهد. کاسوگي و کيمو را 14 مرحله از توسعه جوانه گل را توصيف کردند. مرحله اول تمايز است، مراحل دوم و سوم شامل مراحل تمايز سنبله مي‌شود و مراحل 4 تا 14 تشکيل گلپوش و اجزاي گل شامل پرچم‌ها، مادگي، تشکيل گرده) هستند. زماني که جوانة گل ظاهر مي‌شود محيط پياز داراي اندازه خاصي است. و بيشترين لايه‌هاي غشايي را دارد و بخش‌انتهايي بزرگتر از 600 ميکرومتر است. رشد و تمايز بخش انتهايي احتمالاً به فراهم بودن کربوهيدراتهاي محلول در فلسها بستگي دارد. به اين تتيب است که کيفيت گل و عملکرد آن تحت تأثير دسترسي به مواد احيا شدن و مناسب بودن مقدار کل قند قرار مي‌گيرد.

اثر عوامل خارجي:

1) حرارت:

درجه حرارت انبار، بر تعداد پيازهاي برداشت شده و کيفيت گل سنبله اثر دارد، گرچه خيلي از منابع اين موضوع را تأييد نمي‌کند درجه حرارت انبار براي نگهداري پيازها به وسيلة پست 5/4 درجه سانتيگراد و با وسيلة راگول و گريسون 12 تا 18 درجه سانتيگراد گزارش شده است. در هند پيازها 8 هفته در هواي آزاد نگهداري مي‌شوند و يا 6 هفته در دماي 30 درجه سانتيگراد نگهداري مي‌شوند. در اين وضعيت توليد پياز در اندازة تجاري و گلدهنده تحريک مي‌شود. نگهداري پيازها در 30 درجه سانتيگراد و با مدت بيشتر عملکرد سنبله گل را افزايش داد اما کيفيت سنبله و تعداد پياز کاهش مي‌يابد نگهداري در 10 درجه سانتيگراد براي 30 روز عملکرد گلها را بهبود داد، اما نگهداري بيشتر آن باعث کاهش عملکرد پياز گرديد.

براي بيشترين رشد ريشه، درجه حرارت خاک بايد بالاي 20 درجه سانتيگراد و براي حداکثر توليد پياز، درجه حرارت هوا بايد بين 20 تا 30 درجه سانتيگراد باشد. مدت زمان کمي بعد از گلدهي بايد رشد پيازها محدود شود. از طرف ديگر پيازهاي جانبي جديد در مرحله‌اي هستند که مي‌خواهند گلدهي را آغاز کنند. اگر محور اصلي توليد، روي توليد گل متمرکز شود، شرايط محيطي بايد گرم و مرطوب باشد، يعني شرايط آب و هوايي معيني در بين دو حد بحراني گرم و بحراني سرد براي گياه است. توليد گل و پياز، در نهايت با درجه حرارت شب سرد و يخبندان متوقف شده و در اين وضعيت تمام بخشهاي هوايي مي‌ميرند. در ژاپن درجه حرارت متوسط براي تشکيل سنبله 4/13 درجه سانتيگراد و براي تشکيل گل 3/19 درجه سانتيگراد است اين درجات حرارت با چرخة توليد گل در ايتاليا نيز منطبق است.

2) نور و فتوپريوديسم:

براي توليد پياز، مريم غده‌اي بايد در آفتاب کامل و يا در مناطق کم‌سايه با درجه حرارتهاي بين 20 تا 30 درجه سانتيگراد کاشته شود. البته مريم غدّه‌اي به فتوپريود غيرحساس است، اما هنگامي که در معرض روزهاي بلندي در حدود 16 ساعت قرار دارد، رشد رويشي گياه تحريک و اولين گل سنبله حدوداً 10 روز زودتر ظاهر مي‌شود.

- مشکلات اصلي تحقيق:

گل مريم غده‌اي بيش از 400 سال است که کشت مي‌شود و مناطق توليد آن در سراسر جهان پراکنده است، اما به طور معمول در مناطق نيم گرمسيري و گرمسيري استقرار دارد. بيشترين تحقيقات، در محيط طبيعي و ازاده بوده است، عناوين تحقيقات جديد شامل موارد زير است:

1) تشريح عمليات توليد

2) اثر اندازه پياز، عمق کاشت، تراکم کاشت و زمان کاشت برگلدهي

3) حاصلخيزي و کوددهي

4) آبياري

5) رشد پيازها

6) به کارگيري تنظيم کننده‌هاي رشد

7) درجه حرارت مرحلة ذخيرة پيازها

تحقيقات پايه‌اي وجود ندارد. گروهي از محققان تحقيقاتي را روي اثر اسيد جيبرليک و اسيد ابسيسيک بر پياز شروع کرده‌اند. اما هيچ بهره‌برداري و تداومي به آن داده نشد. اين نوع تحقيقات مي‌تواند براي توسعة شاخصهاي بيوشيميايي استفاده شود که اين شاخصها نيز براي تشخيص مراحل مختلف رشد و نمو گل، دوره خواب و ... مورد نيازند. اساس تحقيقات بيوشيميايي حول محور ذخيرة کربوهيدرات‌ها و کاهش يا عدم کاهش قندها

ادامه نوشته

پرورش گل رز

 

Rosa در لاتين به معناي گل سرخ مي باشد . از آغاز تاريخ ، گل سرخ بيش از همه گلها در قلوب بشر جاي جاي گرفته و از وقتي که مردم از زيبايي درخشان گل ، آگاهي يافته اند ، گل سرخ يک سرو گردن از آنها بلند تربوده است. گل سرخ ميراث بزرگي از افسانه وتاريخ را به همراه دارد . اين درختچه زيبا ، ميليونها سال قبل از بوجود آمدن بشر در روي زمين ، زيسته و زيبائي و عطر را در همه جا گسترده است فسيلهائي که از شکوفه هاي گل سرخ در آرگون (Oregon)و کولورادو(Colorado)بدست آمده ، محتملاً به 35 تا 70 ميليون سال قبل ، مربوط بوده است.

رزهاي خشکيده اي از 300 سال قبل ازميلاد از گورهاي مصريان بدست آمده تصور ميرود که نشان اولين آشنائي مصريان با گل سرخ باشد. معهذا تحقيقات وسيعتر نشان مي دهد که اين گل بومي مصر نبوده ، بلکه از آسياي صغير به آنجا آورده شده است.تاريخ افسانه وار گل سرخ طي قرنها توسط هنرمندان ، صنعتگران ، نويسندگان و درختکاران بوجود آمده که بوسيله اين گل زيبا افسون شده اند و شرح فريفتگي شان را براي آيندگان نگه داشته اند تا از آن لذت ببرند . از جمله شاعراني که افسانه هاي اساطيري پيرامون گل سرخ در مدايح و ستايشگرها گفته ، مي توان به اثر اناکرئون (Anaceron) قرن 6 ميلادي شاعر غزل سراي يوناني پي برد و رو نسازد (P.de Ronsard) 1585-1524، شاعر فرانسوي ، فرانسوادومالحرب (F.de Malherbe) 1555-1648 ، شاعر فرانسوي در باره هنري چهارم ولوئي سيزدهم و بالاخره غزلهاي سليمان (Cantiouses des cantiques) را مي توان نام برد.اپوله (Apuless)180-125 نويسنده لانتي در داستان خر زرين مي گويد، چگونه بصورت آدم در مي آيد گه گل سرخ مي چرد . پيندار (Pindar)438-518 قبل از ميلاد ، شاعر غزل سراي يوناني، ديونيزيوس باکوس (Diony sios Bacchus) گل سرخ را به رب النوع شراب ياد گشته است و در روم باستان ، گل سرخ مطلقاً وابسته و تقديم به ديونيزيوس باکوس و ونوس محسوب ميگشت ، براي مثال عيد سالانه دختران شادي که در بهاران برگزار شده است ، در اين روز که متعلق به ونوس (Venus Erycina) بوده، درباريان کوچه و خيابانها و باغات را با گل سرخ و مورد (Myrtus communis) تزئين مي کردند. در ميهمانيها جشن گل سرخ مي گرفتند و همه جا را با اين گل افسونگر مي آراستند و از قدحها شربت گل سرخ مي نوشيدند ، امپراطوران و همسرانشان روي تختخوابهايي از گل سرخ مي خوابيدند و در حمامهايشان از عطر گل استفاده مي کردند. در تراس ( Thrace) (محلي بين يونان و ترکيه ) گل سرخ به مانند سمبل ويژه اصلي خداوندي بوده است و در دوران تسلط روميان در آن سرزمين ، يکي ازاعياد ديونيزي باکوس ، بنام روزاليا (Rosalia) نام داشت. افسانه هايي که درباره گل سرخ نقل شده ، نسبت به سرزمينها ، نواحي ، عادات و رسوم، فرهنگها و معتقدات مردم زياد و متنوع است . مسلمانان معتقدند که گل سرخ از قطره عرق جبين پيغمبر بوجود آمده است . بنا به افسانه اي ، گل سرخ در بهشت عدن برنگ سفيد بوده است و هنگامي که حوا آنها را بوسيد رنگشان قرمز شده و تا به حال بدان رنگ باقي مانده است. در افسانه هاي يوناني آمده است که گل سرخ از چند قطره خون افروديت ، الهه ي زيبائي و عشق که در اثر خار و خس ها ( کيهه کوتي Ronce) جنايتکار مجروح گشته بود ، برنگ قرمز در آمده است. همچنين تعريف کرده اند که رنگ گل سرخ بر اثر خون ادونيس(Adonios) خداي زيبائي و جمال فينيقيان است که بوسيله خوک وحشي مجروح گشته و افروديت او را بصورت گل شقايق نعمائي (Anemone)در آورده است . گل سرخ را يونانيها براي روميها به ارمغان آورده اند که مجذوب آن شدند و پرورش داده و گلهاي خوبي بار آوردند .در ايام نرون(Neron) استعمال تزئيني گل سرخ در جشنهاي رومي به حد ديوانه وار رسيده بوده .چنانکه گويند ، نرون 40 ميليون سسترس (Sesterce) خرج تهيه گل سرخ براي يک مهماني گل سرخ براي يک مهماني کرده بوده. بطور کلي هر جائي که مراسم يا جش رومي بطورخصوصي يا عمومي برگزار مي شد ، مشکل مي نمود که گل سرخ جلب توجه نکند. گل سرخ را 40 قرن قبل از ميلاد در آسيا روي سکه ها و 16 قرن قبل از ميلاد مسيح در اروپا روي گچ بريها و سکه ها نقش مي شد. نقش معماري گل رز در بابل و آسور نشان مي دهد که اين تمدنها ، گل سرخ را مي شناخند .نسخه هاي خطي قبلي از پرورش گل سرخ را ملکه گلها مي ناميدند . شعراء ، تاريخ نويسان ، گياهشناسان يونان باستان احساس خود را از گل سرخ در نوشته هايشان ثبت کرده اند ، سافوي شاعره (Sappho) در 600 سال قبل از ميلاد مسيح ، لقب ملکه گلها برخود نهاد . هومر در اديسه از گل سرخ در توصيف سپيده دم نام مي برد و در ايلياد به روغن گل سرخ اشا ره مي کند . شاعر حماسي سراي يوناني نيز فجر سحر گاهي (اورورAurore) را به مانند يک دختر جوان در حال پخش کردن گل سرخ نمايانده است. کليساهاي رومي مسيحي روم با روش استفاده روميان از گل سرخ مخالفت کرده ولي بزودي آن را به عنوان نشانه تسلي جهت باز ماندگان مرده ها پذيرفت . از آن موقع گل سرخ در مراسم مذهبي ، نقاشي و نشانهاي کليسائي و مجسمه سازي بکار مي رود . تابلوي”تولد ونوس”که توسط بوتيچلي (Botticelli) نقاشي شده ، افسانه اي را که باز مي کند ، اين است که گل سرخ هنگام ظاهر شده ونوس از دريا در نزديک جزيره قبرس بوجود آمده تاکيد مي کند.در قرون وسطي ، در باغها و ديرهاي انگلستان ، گل سرخ را براي مراسم و اجتماعات مذهبي پرورش مي دادند ، روي شيشه هاي رنگي پنجره هاي کليساها ، طرحها ، نقشهاي گل سرخ به چشم مي خورد.پنجره مشهوري از اين توع در کليساهاي يورک ميينستر(York Minster)امت اتحاد خانواده هاي يورک و لنکاستر(Lncaster) بعد از جنگ زرها است. گل سرخ طلائي کليسائي روم از قرن چهارده باقي مانده است. رزهاي “رزساندي ” (Rose-Sunday) بوسيله پاپ متبرک و گاهي به اشخاص که در مذهب کاتوليک به مقام ارجمندي نائل شده اند، سپرده مي شود . از اولين روزهاي سلحشوري و قهرماني ، گل سرخ به عنوان نشان نجات خانوارگي نيم تاجها ، پرچمها و سپردهاي شواليه ها و پادشاهان انگليس نقش مي شد . برخي از خانواده هاي سلطنتي انگلستان آن را به عنوان نشان اختيار کردند و هنوز هم نشان انگلستان است. گلهاي سرخ در عروسها ، مراسم دفن ، آئين اعطاي نشان هاي لشکري ، عطرسازي و پزشکي بکار مي رفت . رسم عاشقان بود که حلقه اي از گل سرخ ترتيب داده ، به در خانه زني مورد پسند و علاقه شان مي آويختند. در مجموع مي توان گفت در دوران قديم ، گل سرخ سمبل عشق ، زيبايي و شادي محسوب مي گشت. بطوريکه در داستانهاي کهن و قديم هندي گل سرخ به منزله دلپذيري ، خداي مهر (خورشيد 9 معرفي شده بود. اما پس از پيدايش مسيحيت اين سمبل تغيير يافته و مادونا (Madona) مريم مقدس هميشه باکره، در افسانه هاي ونوس يونان که فراموش شده بود ، جانشين گرديد. گل سرخ را نشانه پاکيزگي معرفي گرديدو ماه ششم تقويم حيواني ، سنبله را به ماه مريم باکره تبديل کردند که برابر ماه مه ميلادي يا ارديبهشت شمسي است و در آغاز نيز ماه گل سرخ مي گفتند.در ايتاليا به عيد بهاره پانته کوت (Pantecote) که نزد يهوديان تحت عنوان روزي است که خداوند قوانين يهود را بر موسي پيامبر انسان نازل کرده است که به آن عيد الخمسين (عيد انعصره) است. مدتها به نام پاسکو آروزاتا (Pasqua rosata) شهرت داشت و بزرگان ديني مسيحيان ، گل سرخ رزين را تغيير نام دادندو هم اکنون نيز زنان عابد و مقدسه اي مسيحي ميوه هاي خشک و قرمز گل سرخ را به نخ کشيده ، همانند تسبيح با آن عبادت مي کنند که روزيه (Rosaire) يا تسبيح دانه درشت گل سرخ ناميد. به تدريج گل سرخ ارزش و مقام خدائي ديرينه اي را از دست داده و از آن در مراسم تشييع جنازه ها بيشتر استفاده مي کنند و حتي در برخي نقاط آن را روي گوره هاي مي کارند و چه بسا در برخي از نوشته ها از ارتباط گل سرخ و برگ سخن به ميان آورده شده است . به عنوان مثال ، در يک داستان افسانه اي ايرلندي که اشاره دارد به … اگر بيماري در خواب بيند گل سرخ را همراه مي برد ، نشانه آن است اجلش فرا رسيده و خواهد مرد.در قرون وسطي ، اروپائيان گلهاي بونه گل سرخ وحشي يا نسترن را شوم و نحس و شيطاني مي پنداشتند . شايد اين کج انديشي از نوشنه اي مولنتوف (Mullenthof)از داستان Sehlewing ناشي شده باشد که مي گويد …شيطان مي خواست به آسمانها دست يابد براي به ثمر رسيدن اين مقصود ، نردباني از ساقه هاي نسترن ساخت و از آن نردبان شروع به بالا رفتن کرد ، ولي خدا وند مانع گرديد و نردبان پاره شده و با سر به زمين سقوط کرد و تيغهاي گل بدنش را مجروح ساخت.

پيدايش و توسعه رز:

اروپا تا اوائل قرن 12 ميلادي گل سرخ را نمي شناخت و در آن هنگام بود که جنگجويان صليبي آن را از سوريه امروزي به اروپا انتقال دادندو در آن زمان به اين بوته گل شام مي گفتند . نهالهائي از اين گل به اروپا رفت و نام گل گال به آنها نهادند. رنگ اين گل در آن زمان قرمز روشن بود اما گل ديگري به نام گل دمشق که رنگ مخملي و عطري دلپذير داشت نيز به اروپا انتقال يافت که تا آن هنگام چنين رايحه اي دل انگيز در اروپا به مشام نرسيده بوده و تا به امروز اين گل به نام داماسک رز يا گل سرخ دمشقي شهرت دارد.رزهاي بورين با گل محمدي (Rosa damascena) وRosa gallica و ساير رزها ، پيوند داده شدند تا خانواده بزرگي از رزها به نام دو رگه يا پيوندهاي دائمي نيز به نوبه خود با رز چاي (Tea) يا رز ادراتا(Rosa odorata) پيوند داده شدند تا هيبريدهاي دائمي نيز به وجود آمد . اولين دو رگه هاي چاي فرانسه نام دارد که به سال 1876 در فرانسه به دست آمد. نخستين دو رگيري چاي ، گلهاي زرد خالص ندادند.تا در سال 1900 ميلادي .ژوزف پرند دوشه (Joseph pernet Doucher)نخستين گل کاملاً زرد خالص ، را وارد بازار کرد. اين کارشناسان موفق شدند با پيوند زدن گلها به يکديگر ، صدها بلکه هزارها گل را به رنگهاي متفاوت و به نامهاي و کد هاي معين را روانه بازارکنند.اوايل قرن نوزدهم ميلادي ، در واقع آغاز پيدايش علاقه مندي عمومي براي پرورش گل شرخ ، علاوه بر جنبه هاي زينتي ، به منظور هاي صنعتي و داروئي مي باشد . فعاليت زياد در اين زمينه در فرانسه صورت پذيرفت و مشوق اين کار امپراطريس ژوزقين (Empress josephne) آماتور بزرگ پرورش گل رز بود . اندکي بعد از سال 1800 ، امپراطريس دوستاران رز را به باغهاي خود در مالمزون (Malmaison) دعوت کرد و با کمک آنها کلکسيوني بالغ بر 256 نوع رزجمع آوري نمود.امپراطريس گروهي از هنرمندان را نيز براي يادداشت ، شکل و رنگ رزهايش فرا خواند ، در ميان اين اشخاص يکي ، رافائل گلها پ-ژ-ردونه (P.J.Redoute) بود که بعدا نقاشيهاي آبرنگ ، وي در سه مجله تحت عنوتن رزها (Les Roses) 1817-1824 منتشر گرديد. اکنون علاقه مندان تابلوها يا نسخه هاي آنها را به عنوان گنجينه هاي با ارزشي مورد ملاحظه و بررسي قرار مي دهند . علاقه بيشتر به پرورش رز موجب پيوند زدن ، گرديد و انواع جديد از آن ، بوجود آمد و اکنون نيز اين انواع وجود دارد . در سال 1829 ، نام 2000 نوع در کاتاوگ آن زمان نوشته شده بود . در حدود 1600 نوع رز نام برده که از 1815 تا کنون بوجود آمده و از بين رفته است . کل سرخ امروز با رزهاي قرنهاي گذشته خيلي متفاوت اند. آنها در رنگ ، شکل ، بو، طول مدت گل دهي با اجداد خود بواسطه هيبريدهاي انجام گرفته ، فرق دارند. در اوايل سال 1800 ، تمام رزها ، فقط در تابستان گل مي دادند به غير از رزمانتلي چيني (Monthly) که در پاييز نيز گل مي دادند.با رونق گرفتن کشت گل رز در سراسراروپا ، نمايشگاههاي مخصوص گل ترتيب داده شد ولي ازهمه بالاتر فستيوال گل در ژنومي باشد . که در هر سال در سراسر دنيا برگزار مي شود و بي نظير است . حتي گروهي از افراد با سليقه و ذوق آن را در رديف مراسم برگزاري جوايز اسکاردر هاليوود مي دانند . از طرفي ، نمايشگاه گل سرخ منحصر به ژنونبوده ، بلکه در اقصي نقاط جهان بر پا مي گردد ، مانند وست بروک پارک (هلند) پارک دلي در مادريد “سن” در دوبلين پايتخت ايرلند ، دورتموند در آلمان و غيره ، در سال 1987 يک مسابقه بزرگ رقابت انگيز با شرکت هزاران غلاقمند به رز درشهرپاريس با حدود 400 نوع گل مختلف به معرض نمايش درآمد و در واقع بهشتي از گل، عطر و رايحه مطبوع مشام بينندگان را معطر ساخت. يک نوع گل که پيوندي از چندين نوع گل رز بود به عنوان << آلن ميد لانت >> تعلق گرفت. گل او که پيوندي از چند گل بئد به نام ( شري ميدلنو) شهرت يافت . پدر اين شخص ، گلي را ابداع کرد به نام گل صلح (Pease) اشتهار پيدا کرده است. اما با توتيکه برنده بهترين گلها شد، يک خانم ايرلندي بود و جايزه بزرگترين گل به يک گلخانه انگليسي تعلق گرفت و هرمان کورس جايزه کوچکترين گل و خانواده پل سن دانمارکي جايزه معطر ترين گل را به خود اختصاص دادند.

ادامه نوشته

بهنژادی سوسن

مقدمه :

جنس lilium پیشینه ایی بسیار تاریخی داشته و به حدود 36قرن می رسد. آثار این جنس در دوره های مینوان یافت شده است. سوسن در جشن های نقاشی و در گلجای ها بدلیل داشتن رنگ سفید خالص و بوی خوش گلی ویژه بود. سوسن از جنسLilium  و از خانواده Liliaceae بوده که شامل 96 گونه می باشد. تمام گونه ها در نیمکره شمالی پراکنده اند(^°10 تا ^°60) اکثرا در آسیا، آمریکای شمالی و اروپا. منشا سوسن را چین گزارش کرده اند. امروزه سوسن در باغبانی جای والایی را به عنوان گل بریدنی، گلدانی و یک گیاه باغچه ایی به خود اختصاص داده. حدود 1500 میلیون سوخ در سراسر دنیا تولید می شود، که اغلب در هلند ، ژاپن ، چین و ایالات متحده می باشد. اما اخیرا در نیمکره جنوبی هم کشت و کارشده کشورهایی مثل استرالیا و شیلی.

بعنوان گل بریدنی سوسن اکنون در هلند از لحاظ اهمیت مقام چهارم را به خود اختصاص داده. در ایران برای تولید گل در عیدنوروز پیازها را در ماههای آذر تا دی در گلخانه کشت می کنند.

 

تکثیر:

ازطریق جدا کردن فلسهای پیازی می باشد که پس ازیک فصل رویشی پیازهای تشکیل شده از خاک خارج می شوند و مجددا کشت می گردند. پیازها بر اساس اندازه آنها درجه بندی می شوند بطوریکه پیازهای کوچک محیطی برابر با 15 تا 18 سانتی متر و پیازهای درشت محیطی به اندازه 25 تا 28 سانتی متر دارند. پیازهای کوچک بوته های کوچک و گل کمتری تولید می کنند. فصل برداشت پیاز سوسن مهر ماه است. زودتر از این زمان برداشت صورت نمی گیرد زیرا رشد و نمو در فصل پاییز انجام می شود.

در گلخانه حداکثر نور باید برای پرورش سوسن تامین شود در صورت کمبود نور به هر دلیلی بوته ها بلند شده و تعداد گل کمتری می دهند. طول روز در گلدهی سوسن تاثیری ندارد با این وجود در روزهای بلند بوته سوسن بلندتر و درشتر می شود.از تغییر طول روز برای تنظیم رشد و نمو استفاده نمی شود.

رشد و گلدهی سوسن تحت تاثیر مستقیم درجه حرارتی است که پیازها بعد از برداشت در تحت شرایط آن واقع می شوند.بعد از برداشت پیازها اگر آنها را به مدت 4 تا 6 هفته در حرارت 3 درجه سانتی گراد نگه داری شوند در حداقل زمان پیازها به گل خواهند رفت. اما این زودرسی با کوچکی و کمتر بودن تعداد گل ها همراه خواهد بود. زودرسی سوسن در 15 درجه سانتی گراد شب و 20 درجه سانتی گراد روز انجام می شود. اگر درجه حرارت از این دما ها کمتر شود رشد و نمو خوبی نخواهد داشت.

پیازها تا زمان کاشت در درجه حرارت 15 تا 10 درجه سانتی گراد انبار می شوند. خاک گلدان باید خاکی سبک و از اضافه کردن مقادیر زیادی تورب و مواد مشابه به خاک باید اجتناب نمود زیرا شرایط پوسیده شدن ریشه را فراهم می کنند.

ویژگی های بذر سوسن :

بذرها تخت بوده و حالت کاغذی دارند. افزایش از طریق بذر آسان بوده اما شکیبایی زیادی لازم دارد چرا که برخی از گونه ها هفت سال بعد از کشت بذر گل خواهند داد. بذرهای دیسک مانند حدود 3 تا 8 میلی متر قطر و حدود 2/1 میلی متر ارتفاع دارند ( بسته به گونه ) . مرکز بذر شامل رویان بوده که بوسیله سلولهای مرده احاطه شده اند که این سلولها  حالت پرمانند دارند. این حالت ظاهری به بذرها کمک می کند که توسط باد انتشار پیدا کنند.

بذرها برای تنژیدن به 3 تا 5 ماه دمای 45 تا 55 درجه فارانهایت نیاز دارند. تنژیدن بذر سوسن از نوع hypogeal ( زیر خاکی ) می باشد.

برخی از مشکلات کشت و کار سوسن :

1- سبز شدن زود هنگام در پاییز که قبل از درآوردن پیازها از خاک صورت می گیرد. در این صورت با احتیاط پیاز ها را خارج می کنند تا ساقه سبز شده نشکند زیرا برای رشد لازم می باشد.

2- بیماری لکه قهوه ایی برگها که عمدتا  به دلیل متوقف شدن رشد ریشه به هر دلیلی به وقوع می پیوندد. آبیاری منظم و به اندازه در این خصوص نقش مهمی بازی می کند زیرا آبیاری بیش از حد پوسیدگی ریشه و تشدید بیماری را به همراه دارد.

3- عارضه کمی گل به دلیل کشت پیازهای کوچک یا انبار کردن پیازها به مدت طولانی ویا خشکی هوای انبار روی می دهد.

4- ترکیدن جوانه های گل که به دلیل کمبود آب روی می دهد.

5- زردی و ریزش برگهای پایین که در نتیجه کمبود نور یا کمبود ازت است

بیماری و آفات :

مهم ترین عامل بیماری زایی پوسیدگی ریشه در این گیاه ریزوکتونیا و پی تیم است. از این رو ضد عفونی کردن آمیخته گلدانی و سوخ ها ضروری است. مهمترین آفت سوسن شته ها بوده که به بخش انتهایی برگها حمله می کنند. با سم پاشی شته به راحتی کنترل می گردد.

واریته ها :

رقم های سوسن برای گل بریدنی در 3  گروه مهم هیبریدی مشخص جای می گیرند :

 

1) The Longiflorum hybrids

2) The Asiatic hybrids

3) The Oriental hybrids

گروه اول :

 شیپوری شکل بوده ، گلها به رنگ سفید خالص یک

عطر مشخص داشته، قابلیت پیش رسی در سراسر

 سال را داشته و روی گلهایش به طرف خارج می باشد.

گروه دوم :

دامنه ایی از رنگ های متنوع گل را در بر می گیرد.

 نمای گل قائم و ایستاده است بعضی ارقام زود و

 برخی دیر گل می دهند.

گروه سوم :

گلها عطری قوی داشته ، ساقه ایی مقاوم و سخت

 به رنگ  سبز تیره دارد.

سوسن چلچراغ :

نام علمی این سوسن  Lilium ledebourii  می باشد که به طور خودرو در دو نقطه از جهان می روید که هر دوی این مناطق در رشته کوه البرز قرار داشته و شامل تالش و داماش می باشد. از آنجا که شکوفه‌های این گل با رنگ سفید به صورت واژگون باز می شوند نام سوسن چلچراغی به خود گرفته است.

 زمان رویش این گل در ماه های خرداد و اوایل تیر است که به صورت گلی با قامت بلند به شکل واژگون شکفته می شود. شکوفه های این گل با رنگ سفید به صورت واژگون باز شده و انتهای گلبرگهای آن پوشیده از دانه های برجسته و پرچم های بسیار بلند است.

گل ملي سوسن چلچراغ، تنها گلي است كه در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده و بنابه گفته كارشناسان اين گونه گياهي در جهان منحصر به فرد می باشد.

بهنژادی سوسن :

روش بهنژادي سوسن مانند هر گياه ديگر به بهنژادي صفت مورد نظر بستگي دارد. با توجه به اندازه گل و بساك اين گياه دورگ گيري روشي ساده و موثر است. بساك هاي اين گل درشت بوده و جدا كردن آنان قبل از خود گرده افشاني درصد اطمينان بالايي دارد. اين درحالي است كه از روش انتقال ‍ژن در سطح آزمايشگاه نيز جديدا در حال گسترش مي باشد.روش ديگر مورد استفاده توسط بهنژادگران ، انتخاب توده اي يا انتخاب تكي گياه داراي صفت مطلوب مي باشد.

به منظور دورگ گيري بساك ها را قبل از آنكه شكوفا شوند جدا مي كنند.سوسن گياهي خودگشن است و زمان شكوفا شدن بساك ارتباط تنگاتنگي با شرايط محيطي دارد كه در هر منطقه بايد زمان دقيق آن مشخص گردد.

ادامه نوشته

آشنایی با وسایل، ابزار آلات و تاسیسات مورد نیاز در باغبانی(قسمت اول)

پشته ساز یا مرز ساز: وسیله ای است که برای ایجاد پشته یا مرز مورد استفاده قرار می گیرد.

بیل: در موارد خاصی برای شخم زدن و بیل زدن مورد استفاده قرار می گیرد.

چمن زن: جهت چمن زنی مورد استفاده قرار میگیرد و دارای دو نوع موتوری و دستی می باشد.

چمن زن موتوری: این دستگاه از قسمتهای مختلفی تشکیل می شود که عبارتند از موتور، هندل، گاز ثابت، گاز متحرک، روغن و در قسمتهای زیری دارای دو تیغه و بخش تنظیم ارتفاع تیغه ها و همچنین کیسه جمع آوری کننده چمن میباشد. لازم به توضیح است که در اولین بار چمن زنی یا بعبارتی سرزنی ارتفاع تیغه ها در بالاترین حالت خود قرار می گیرد.

چمن زن دستی: تیغه ها بصورت مارپیچ هستند و با حرکت دستگاه تیغه ها نیز به حرکت درآمده و عمل چمن زنی صورت می گیرد.

چاقوی پیوند زنی: ازاین چاقو در هنگام پیوند زنی برای جدا کردن پوست از بخش چوبی مورد استفاده قرار می گیرد. این چاقو باید دور از رطوبت نگهداری شود.

قیچی دسته بلند باغبانی: این قیچی جهت هرس پرچین ها و درختچه ها مورد استفاده قرار می گیرد.

اره: که دارای دندانه های دو طرفه است و برای بریدن شاخه های خشک(شاخه هایی با قطر زیاد) مورد استفاده قرار می گیرد.

قیچی باغبانی(دسته کوتاه): دارای دسته هایی کوتاهتر است و برای هرس درختان میوه، شاخه های نازک و گلها مورد استفاده قرار میگیرد. این قیچی دارای یک تیغ متحرک و یک تیغ ثابت است که تیغ ثابت آن بعنوان تکیه گاه عمل می کند.

کلنگ: در مواردی برای باز کردن شیار جهت بذر پاشی مورد استفاده قرار می گیرد.

شن کش: تسطیح سازی و جمع آوری قلوه سنگها و مواد زائد از روی بستر و بعضی اوقات جهت هوادهی به خاکهای سنگین استفاده می شود.

داس: برای برداشتهای مختلف و همچنین قطع ساقه های علفی استفاده می شود.

زیر گلدانی: نگهداری آب زهکشی شده گیاه وظیفه زیر گلدانی است. در گیاهانی مانند: نخل مرداب که نیاز به رطوبت دارند از زیر گلدانی استفاده میشود تا با استفاده از فیتیله، آب زهکشی شده را دوباره به ریشه گیاه بازگردانند و همواره اطراف ریشه گیاه مرطوب باشد.

سم پاش: سم پاش را هم با توجه به مساحت باغ از دو نوع دستی و پشتی استفاده می کنند.

سم پاش دستی دارای یک مخزن کوچک است که دارای یک پمپ هوا جهت اختلاط آب و مواد شیمیایی است.

سم پاش پشتی مخزن بزرگتری نسبت به سم پاش دستی دارد و اهرمی نیز جهت پمپاژ هوا به داخل مخزن دارد.

بخش انتهائی و نازک سم پاش را نازل یا سرلانس می گویند که مواد شیمیایی از آنجا به صورت اتمیزه و پودری خارج می شود.

فرغون: جهت حمل وسائل و ابزار و... مورد استفاده قار می گیرد.

گلدانها: سه نوع گلدان بنامهای گلدان سفالی و پلاستیکی و جیفی پات وجود دارد.

گلدان سفالی: این گلدان از خاک رس ساخته شده است و حسنی که دارد این است که این گلدان رطوبت را پس میدهد. در این نوع گلدانها قاعده پائین از قاعده بالا کوچکتر بوده و این حالت باعث میشود که ریشه به حالت مخروطی رشد کند. این گلدان دارای یک زهکش است.

گلدان پلاستیکی: این گلدانها دارای رنگهای مختلفی بوده و از جنس پلاستیک هستند. این گلدانها بر خلاف گلدانهای سفالی زهکشهای متعددی دارند. تقریبا قاعده بالائی این گلدانها با قاعده پائینی برابر است. این نوع گلدانها آّب پس نمی دهند و رشد ریشه در این نوع گلدانها منظم است.

گلدان جیفی پات: این گلدانها دارای قطر دهانه 5 تا 10 سانتی متر بوده، به شکل گرد یا چهارگوش می باشند. جنس آنها از پیت، فیبر و چوب است که گاهی مقداری کود شیمیایی نیز به آنها اضافه شده است. از ویژگی های این گلدانها پوسیدگی هنگام در خاک قرار گرفتن می باشد، بنابراین ممکن است بذرهایی را که انتقال آنها مشکل است در یک محیط گرم پیش رس کرده سپس با گلدان در خاک قرار داد. نوعی از این گلدانها به شکل قرص ساخته شده که پس از آنکه در آب قرار می گیرد متورم شده به گلدانی پر از آمیخته خاکی تبدیل میشود و برای کاشت بذرهای بسیار ریز مناسب است.

 

 

ادامه نوشته

آشنایی با وسایل، ابزار آلات و تاسیسات مورد نیاز در باغبانی(قسمت دوم)

عوامل قابل کنترل در گلخانه ها

       .درجه حرارت؛

       .نور؛

       .رطوبت؛

       . مقدار گاز کربنیک (Co2).

درجه حرارت

در گلخانه ها تنظیم درجه حرارت در گلخانه ها شرط اولیه برای رشد و نمو بسیاری از گیاهان است. نیاز گیاهان به درجه حرارت دامنه های مختلفی دارد. بعضی از گیاهان دماهای بالاتری نیاز دارند مثل گیاهان مناطق گرمسیری بعضی دیگر در درجه حرارت های کمتر از 20 درجه سانتیگراد هم بخوبی رشد و نمو می کنند، مانند: گیاهانی که از مناطق سردسیری منقل شده‌اند نظیر پامچال که در جنگل‌های شمال دیده می‌شود. اما چگونگی تنظیم دما در گلخانه ها بستگی به سیستم گرمایی دارد. انواع بخاری‌ها یا سیستم‌های گازی و ... می‌توانند مورد استفاده قرار بگیرند. اما دو شرط اولیه موجود در عامل گرم ‌کننده عبارتند از: 1- توان توزیع یکنواخت دما در سطح گلخانه را دارا باشد؛ 2- فاقد اثرات مخرب زیست محیطی باشد. (به علاوه دی اکسید کربن را هم تامین کند). نوع دیگر گلخانه گلخانه های استوانه ای است که برای دریافت نور بیشترومقاومت کمتر در برابر باد است

نیاز نوری گیاهان

همه گیاهان به یک اندازه به نور نیازمند نیستند. بعضی از گیاهان نیاز به نور فراوانی دارند و بعضی دیگر به نور کمتری نیاز دارند. بنابراین گیاهان را از نظر نیاز نوری به سه گروه بزرگ تقسیم می کنیم:

* گیاهان روزبلند: برای به گل رفتن بین 10 تا 14 ساعت به نور نیاز دارند، مانند: گیاهان فصلی تابستانه نظیر آهار، اطلسی، ناز و میمون.

* گیاهان روزکوتاه: برای به گل رفتن نیاز نوری کمتر از 12 ساعت دارند. که در نقطه مقابل گیاهان روز بلند قرار می‌گیرند مثل گل داوودی.

* گیاهان بی تفاوت به طول روز: برای نگهداری در منزل بسیار مناسب و مطلوب هستند مثل گل حنا یا بگونیا که حساسیتی نسبت به طول روز ندارند و در تمام طول سال گل دارند.

به گل بردن گیاهان روز کوتاه در طی ساعات روشنایی، طولانی به موضوع کنترل نور بر می گردد. در کشور ما با توجه به اینکه روزهای آفتابی خیلی زیاد است باید نیاز نوری گیاه شناخته شود تا گیاه در طی روزهای بلند بخوبی از رشد رویشی برخوردار باشد. لذا گیاهان روز کوتاه را به وسیلهٔ پایین آوردن ساعات روشنایی، بوسیله یک پرده تیره رنگ، و اصطلاحاً ایجاد شب های طولانی به گل می بریم.

نور در گلخانه ها در گلخانه ها مقدار نور را به وسیلهٔ پوشاندن شیشه ها با حصیر، پاشیدن گِل ومل و یا رنگ‌های قابل شست و شو و یا با استفاده از چادرهای الکترونیکی، کنترل می‌کنیم.

کنترل رطوبت در گلخانه ها

تأمین رطوبت یکی از پارامترهای مهم در گلخانه ها است. برای رشد و نمو گیاهان، البته باید نیازهای رطوبتی گیاهان را بشناسیم. بعضی از گیاهان به رطوبت‌های خیلی بالا نیاز دارند و بعضی دیگر به رطوبت کمتری نیاز دارند، مثل گل کاغذی. بعد از شناخت نیاز رطوبتی گیاهان، آن‌ها را در گلخانه های خاص خود جایگزین می کنیم یعنی همه گیاهان در یک نوع گلخانه نگهداری نمی‌شوند. در سطوح تخصصی و بزرگ، هر گلخانه برای یک محصول و یا تعدادی محصول مشابه با نیازهای یکسان در نظر گرفته می‌شود. راه‌ها و روش‌های مختلفی برای تأمین رطوبت گل‌خانه‌ها وجود دارد که عبارتست از: 1. آبیاری؛ 2. پاشیدن آب به سقف و کف و جدار گلخانه؛ 3.کاربرد دستگاه‌های بخار ساز.

گاز کربنیک در گلخانه ها

کاربرد Co2 تقریباً معادل استفاده از مواد غذایی، کاربرد پیدا کرده است. در کشور ما که گیاهان از لحاظ نوری در وضعیت مناسبی قرار دارند می‌توان با بالا بردن مصرف Co2 راندمان محصول را نیز بالاتر برد. وجود Co2برای انجام عمل فتوسنتز ضروری است. این واکنش شیمیایی منجر به تولید محصول سبز یا عملکرد گیاه می شود. در این واکنشCo2 عامل بسیار مهمی تلقی می شود.

فرمول نور ساخت (فتوسنتز)

CO2 + 6 H2O                C6H12O6 + 6 O2 6

گلخانه های ایزوله و با شرایط استاندارد دارای Co2 هستند. از این رو گلخانه هایی که ارتباط کمتری با فضای خارج دارند و یا گلخانه هایی که تبادل گازی کمی دارند و در معرض رفت و آمد‌های مکرر و متوالی نیستند برای مصرف Co2 مناسب تر هستند.

ادامه نوشته

گل داوودی

گیاهشناسی  

نام علمی:      Chrysanthemum  Indicum  

خانواده:                      asteraceae

 

با اينكه گل داودي بعنوان يك گل واحد شناخته شده ولي بايد توضيح داد كه اين گل از يك دسته گل بهم فشرده تشكيل شده كه هركدام از اين گلها داراي كليه اعضاء و قسمتهاي مختلف گل مانند گلبرگ ، پرچم ، مادگي و كلاله دارا ميباشد . گل داودي به اشكال و رنگهاي مختلف يافت مي شود و بعضي از آنها بشكل ستاره اي و بعضي پُرپَر مي باشند . گلبرگها كه در اطراف دايرة گل داودي قرار گرفته ، داراي اعضاي گل ماده و ساير گلهاي كوچك كه در داخل دايرة اولي قرار دارند داراي عضو نر و ماده توامأ مي باشند . (البته هريك به تنهائي )جالب اينجاست كه اعضاي نر و ماده هر گل در يك زمان قابليت باروري ندارند . بدين جهت اين گلها هيچوقت خود بخود به تنهايي بارور نمي شوند

خصوصأ گلبرگهاي محيطي آنها نيز كه خودشان مستقلا هركدام يك گل محسوب مي شوند، زودتر از گلهاي داخل دايره قابليت باروري پيدا مي كنند.

موطن اصلي گل داودي : گل داودي بطور وحشي در هندوستان و چين مي رويد . به همين دليل نام علمي آن با لغت هند پسوند شده ولي در اصل بومي چين است

انواع مختلف گل داودي : 

1 ـ گل داودي معمولي

 2 ـ گل داودي هندي Chrysanthemum indicum

طرز كاشت :

گل داودي به دو طريق در هواي آزاد و در گلخانه كشت مي شود كه هركدام از آنها را بصورت گلداني و با هواي آزاد مي توان پرورش داد . اگر بخواهيم از گل داودي در پائيز استفاده كنيم ، احتياج به گلخانه ندارد و كاشت و برداشت آن در زمين و هواي آزاد امكان پذير بوده و عمليات ازدياد هم در هواي آزاد صورت طبيعي و شرايط اقليمي مكان بستگي دارد .

تهيه و ازدياد : معمولا به سه طريق نشاء گل داودي را مي توان تهيه كرد :

طريقه اول : خود پاجوش را از كنار بوته مادر با ريشه هايي كه توليد كرده جدا و در داخل گلدان يا زمين اصلي مي كارند . اغلب مشاهده شده كه انواع بيماريها از طريق خاك به گياهان جديد منتقل مي شود . پس ازدياد بطريقه پاجوش ريشه دار بصلاح و مصلحت توليد كنندگان نمي باشد .

طريقه دوم : پاجوش هاي سالم را انتخاب كرده و سر و ته پاجوش را قطع نموده و به اندازة ده يا پانزده سانتيمتر از قسمت ساقه مانند قلمه استفاده كرده و در داخل خاك گلدان يا خزانه انتظار گلخانه و يا هواي آزاد به نگهداري و پرورش قلمه هاي كاشته شده مطابق معمول باغباني مبادرت مي ورزند.

طريقه سوم : پس از قطع ساقه هاي چيده شدة گل آنچه كه در خزانه ها يا گلدانها از بوته گل داودي باقي مي ماند ، براي استفاده قلمه مناسب است و قلمه ها را بايد بالاتر از زمين و بطول cm 20 قطع نموده مطابق معمول قلمه طوري سر و ته آنرا آماده نمود كه مقطع آن زير جوانه واقع شده و طولش در حدود cm10 و برگ ها نه قطع و نه كوتاه گردد و كاملا سالم و شفاف باشد قلمه هاي بدست آمده را مي توان. در داخل خاك گلدان و يا خزانه ها در هواي آزاد كاشت . پس از تقريبأ سه چهار هفته قلمه ها ريشه دار مي شوند و در اين موقع هريك از آنها را بايد در گلدان جداگانه و يا باغچه هاي آماده شده براي پرورش گل نشاء كرد .

كود مورد نياز گل داودي :

گو اينكه مزرعه گل داودي نياز مبرم به كود كامل ( ازت + فسفر + پتاس ) دارد ولي توصيه مي شود كه از ميان آنها كود ازت دار ( اوره ) بيشتر مصرف شود .

 آفات و بيماريهاي گل داودي :

1 ـ لكه سياه گل داودي Septoriachrysarthemum :

كه موجب بيماري لكه هائي روي برگ گل داودي مي شود .

2- زنگ برگ گل داودي Puccina  chrysanthem وقتي گياه به اين بيماري مبتلا مي شود ، برگها كم كم شروع به زرد شدن ، سپس قهوه اي و در خاتمه سياه شدن و روي ساقه خشك مي شوند .3 ـ بيماري ويروسي.4 ـ سفيدك گل داودي. عامل اين بيماري قارچي است به نام Oidium  chrysanthemi5 ـ نماتدها- ritsema - bosi  Apbelenboides 6 ـ آفت سن گل داودي Lygus  paratensis

کاری از انجمن علمی گروه باغبانی

تراریوم (باغچه شیشه ای)

مقدمه:

پرورش و نگهداری گل و گیاهان از گذشته مورد توجه وعلاقه جوامع بشری بوده و بصورت های مختلف در باغها، خیابان ها، درون منازل و حتی بصورت مناظر و طبیت در آثار هنری و ادبی مورد استفاده قرار گرفته ولیکن امروزه با توجه به افزایش رو به رشد جمعیت، مشغله ها و گرفتاری های مردم، عدم وجود فضا و امکانات کافی برای ایجاد یک باغجه بویژه در محیط های آپارتمانی و صرف وقت و حوصله زیادی برای پرداختن به این امر و نگهداری و مواظبت از گیاهان توسط علاقمندان به طبیعت کاسته و یا بعضاً وجود نخواهد داشت اما از آنجایی که زندگی با گیاهان بویژه زینتی سبب آرامش روح و روان انسان می گردد و اصولاً با توجه به بررسی های انجام گرفته ثابت شده است که وجود گیاه در هرمکانی سبب افزایش راندمان کار شده و افرادی که در چنین محیطی شادابتر و سرحالتر از افرادی هستند در مکانهای فاقد گیاه کار می کنند. در این میان به موازات پیشرفت روز افزون سطح فرهنگ جوامع بشری از حجم اعتقادات خرافاتی کاسته شده و قدرت بشر نیز فزونی می یابد تا بطور فزاینده ای از حقایق هستی آگاهی یابد گیاهان بویژه گل حقیقی موجود در همه عصرها بوده است و اهمیت و قابلیت استفاده از آن در چند دهه اخیر روشن تر و عملی تر شده است. بطوری که امروزه نقش گیاهان در زندگی انسان آنچنان نمایان است که می توان گفت زندگی انسان بدون گل وجود نخواهد داشت لذا جهت حفظ وبهره گیری از اثرات مهم گیاهان بویژه گل در زندگی اجتماعی با توجه به اینکه ایجاد فضای سبز و یا باغچه بویژه در محل سکونت هر انسانی میسر نمی باشد ایجاد تراریوم برای رسیدن به این اهداف می تواند یک روش ایده آل باشد.

تاريخچه تراريوم

تراریوم در لغت به معنی باغ شیشه ای است که اولین بار توسط یک پزشک جراح انگلسی بنامNatanail Ward در سال ۱۸۲۹ ایجادشد. البته این کار کاملاً اتفاقی بود و طی یک تجربه ای که هیچ ربطی به باغبانی نداشت دکتر وارد آن را کشف کرد. در واقع او می خواست پرورش دادن و تغییر و تحول پیله ای پروانه را امتحان نماید اما متوجه شد که آلودگی هوای حاصل از کارخانه های لندن که نزدیک منزلش بود مانع از رشد آنها می شود در طی دوره مشابهی دکتر وارد چرخه زندگی پروانه ها را در شرایط طبیعی مورد بررسی قرار داد به این شکل که او شفیره پروانه ای را در یک ظرف مربای قرار داد و سپس مقداری خاک درون آن ریخت بعداز چند هفته دکتر وارد یک گیاه درون آن مشاهده کرد و این گیاه از بذری که درون خاک حاصل شده بود او فهمید وقتی گیاه رطوبت را از طریق سطح برگهایش از دست می دهد رطوبت روی دیواره شیشه تجمع می یابد و شکل آب در آمده و مجدداً به کف ظرف برمی گردد این چرخه پایدار باران Cycle) (Rain درون ظرف ، یکسری شرایط ایده ال برای رشد کامل و سالم گیاه فراهم می کند. دکتر وارد فهمید که این پدیده امری ضروری برای بازگشت مقداری از آب به گیاه برای جلوگیری از خشک شدن آن است و بعد از گذشت چند هفته گیاه بدون هچگونه مراقبتی به رشد خود ادامه داد وی نیز دو باغ شیشه ای (تراریوم) کوچک تهیه کرد که در آن سرخس و نوعی گیاه از خانواده غلات کاشته بود و آنها را با کشتی به سیدنی استرالیا فرستاد و در طول سفر که به مدت هشت ماه به طول انجامید و علیرغم تغییرات فاحش درجه حرارت در طول سفر گیاهان به خوبی رشد کردند و صحیح و سالم به استرالیا رسیدند و مجدداً در شرایط مشابهی آنها را به لندن باز گرداند و بیش از یکصد و پنجاه سال پیش این ظروف برای رشد و جابجایی گیاهان مورد استفاده قرار می گرفتند و امروزه نیز خیلی از خزانه داران، باغبانها و گیاه بازان از این ظروف برای کشت گیاهان استفاده می کنند و بیشتر جنبه تزئینی دارد.

تعريف تراريوم

ترایوم عبارت است از محیطی برای پرورش و نگهداری گیاهان و یابه عبارت دیگر محیطی برای ایجاد ریز اقلیمی با رطوبت بالا برای گیاهان که اکثراً بومی جنگل های مرطوب جنوب و مرکز آمریکا و جنوب شرقی آسیا و آفریقا هستند و عملاً سازگار با هم نیز می باشند و در یک ظرف سربسته رشد می کنند گفته می شود.این محیط با توجه به ویژگیهای یک گلخانه که فضای مرطوب و ایده آلی برای رشد گیاه فراهم می کندطراحی شده است و با توجه به ابعاد آن امکان قرار دادن انواع و اقسام گلها و گیاهان را در اندازه های کوچک و بزرگ در کنار فراهم می کندو چون رطوبت در آن در یک چرخه حفظ می شود به توجه بسیار کمی نیاز دارد پرورش و نگهداری گل وگیاه در این محیط نه تنها به خاطر زیبایی صورت می گیرد بلکه دارای فواید عملی و علمی نیز می باشد از این محیط می توان برای سبز کردن بذر گیاهان مختلف مثل سبزیجات استفاده کرد به این صورت که در داخل آنها به این صورت که در داخل آنها قطعه ای کاغذ از نوع کاغذ های خشک کن و یا قسمتی از یک پوشه غیر روغنی که می تواند رطوبت را رد خود نگه دارد قرار دادو سپس با افزودن مقداری از آب بذر مورد نطر را روی آن کاشت و بعد از آن ظرف راکه واقع محیط مناسب و مساعدی جهت زشد گیاه مورد نطر فراهم آورده را باید در محلی گرم و نسبتاً روشن در حالیکه درب آن را بسته است قرار داد و پس از جوانه زدن گیاه را بایدبه محل اصلی انتقال داد.

از تراریوم می توان برای انواع گیاهانی که در محیط طبیعی منازل امکان نگهداری از آنها امکان ندارد استفاده نمود و از طرفی این شیوه مناسبی برای آموزش رشد گیاهان و نحوه اثر متقابل بین گیاه ومحیط به دانش آموزان باشد استفاده از تراریوم بجای یک دسته گل که اصولاً مردم در مناسبت های مختلف بعنوان هدیه به همدیگر می دهند جایگزین خوبی باشد زیرا ار یک طرف بسیار زیبا و طراحی جذاب آن می تواند چشم گیر باشد و از طرف دیگر ماندگاری و دوام بیشتری داشته باشد.

● ظروف تراریوم:

بطور کلی ظرف مورد استفاده جهت محیط تراریوم دونوع باز و بسته است و اصولاً مواردی که می توان به آن اشاره نمود شامل آکواریوم ، پارچ دهان گشاد ، تنگ ماهی ، شیشه مربا ویا ظروف شیشه ای بدون استفاده در طرح و شکلهای گوناگون می باشد. در یک تقسیم بندی ساده با توجه به شکل ظروف مورد استفاده به سه دسته یا گروه ذیل تقسیم کرد:

▪ محفظه های چهارگوش

▪ جامها و محفظه های دهان گشاد و ظروف گرد

▪ بطری ها و ظرفهای که دهانه تنگ دارند و کشت گیاهان درآنها به سختی انجام می گیرد و نیازی به در پوش ندارد.

اندازه گیاه عامل مهمی برای اتنخای ظروف می باشد از طرفی ظرف انتخابی باید اجازه نفوذ نور کافی به داخل جهت استفاده گیاه در فرآیند فتوسنتز را بدهد.شیشه هاش مات و رنگی گزینه های خوبی نخواهد بود و در صورتی که از شیشه های رنگی استفاده می شود حداقل سعی کنید شیشه های انتخابی کمرنگ باشد ودر ضمن از گیاهان سایه دوست استفاده شود هرچند در این محیط گیاهان جالبی با این شرایط رشد نخواهندیافت.دقت شود ظرف انتخابی ترک یا خراشیدگی نداشته باشد و قبل از استفاده استرلیزه شود که این امر با آب داغ یا مایع شوینده میسر می شود و اگر ظرف انتخابی درب درا است دقت شود که درب آن مانع ورود و خروج آب شود.بطور کلی ظروف چهار گوش برای تراریوم عالی بوده و کاشت در آنها به دلیل سهولت انجام کار بسیار مناسب است این ظروف دهان گشاد ترین ظرفها برای تراریوم می باشند و اندازه آنها برحسب سلیقه ، نوع کار ، فضا و اندازه گیاه متفاوت می باشد ازطرفی وقتی این ظروف مانند تنگ ماهی ، جامهای دهانه گشاد ویا حبابهای شیشه ای به تراریوم تبدیل می شوند منظره جالبی به خود می گیرند و در واقع اینگونه ظرف ها عمدتاً به خاطر داشتن یک انحنا در قسمت میانی جای کافی برای رشد گیاهان جوان دارند.استفاده ازظرفهای دهانه تنگ یا بطریهای دارای فضای مناسب به دلیل سختی کاشت گیاه درون آنها و معدود و محدود بودن گیاهان و همچنین تنگی درب ورودی به اندازه ظروف دهانه گشاد مرسوم نیستند.

ابزار ووسايل مورد نياز

▪ قیف: از قیف برای ریختن خاک و یا ذغال یا سنگریزه به داخل ظرف شیشه ای باید استفاده کرد.قیف از جنس پلاستیکی، فلز و یا مقوایی مناسب است اگر دهانه ظرف شیشه ای باریک باشد یا برای جلوگیری از کثیف شدن اطراف شیشه می توان با استفاده از قیف خاک را به داخل شیشه ریخت.

▪ بیلچه: برای کاشت از بیلچه یا یک قاشق غذاخوری یا مرباخوری باید استفاده کرد. درواقع از بیلچه یا قاشق برای ایجاد حفره درون خاک برای کاشت گیاه استفاده می شود.

▪ انبرک یا چنگک: برای نگهداشتن گیاه ضمن کاشت به کار می رود. با انبرک می توان گیاهان تیغ دار خانواده کاکتوس ها را در سوراخی که داخل خاک ایجاد شده کاشت.

▪ کوبه خاک: بعد از کاشت گیاه در داخل ظرف شیشه ای، بایستی خاک اطراف گیاه را کوبید تا ریشه ها بعد از آبیاری جابه جا نشوند. در محفظه های دهان گشاد با انگشت می توان خاک اطراف ریشه را محکم کرد ولی در ظروف گردن باریک از کوبه بایستی استفاده کرد. کوبه می تواند یک قطعه چوب که چوب پنبه به انتهای آن متصل است باشد.

▪ گیره: برای جمع آوری آشغال های ته محفظه از گیره باید استفاده کرد.

گیره به صورت های یک نی بامبو که دارای شکافی در انتها باشد و یک تکه چوب با سر تیز که در زاویه شکاف قرار داده و آن را با یک نخ یا بند نایلونی می بندند.

- یک گیره با بازوی بلند مانند پنس هایی که در داروخانه ها به کار می رود.

- وسیله گردگیری و تمیز کردن: قسمت خارجی ظرف شیشه ای را با یک پارچه نمناک تمیز و قسمت داخل شیشه را با یک قلم موی نقاشی یا مقداری پنبه که به میله وصل است می شود تمیز کرد.

گونه هاي مناسب جهت ايجاد تراريوم

در تراریوم انتخاب گیاه از اهمیت زیادی برخوردار می باشد لذا گیاهانی که رشدشان سریع نیست بهترین انتخاب هستند. از طرفی در نظر گرفتن مواد غذایی و نیازهای گیاهی ازجمله آب ، نور،وغیره... وسازگاری گونه های انتخابی نباید فراموش شود. با این وصف انتخاب گیاهان با ارتفاع ، شکل و رنگ متفاوت منظره ای زیبایی ایجادمی کند .

برای کاشت گیاهان گوشتی از انواع سدوم ها کراسولا (نازها) انواع آگاو، سانسوریا، آلوئه ورا، کالانکوا جهت کاشت داخل تراریوم استفاده کنید.

گیاهان کاکتوس شامل اکینو کاکتوس، سرئوس ها، هاوریتا، آستروفیتوم، کاکتوس پیرمرد، اشوریا، اپونتیا، مامیلاریا، کاکتوس های پیوندی و کاکتوس ها و گیاهان گوشتی به آب کم نیاز دارند.

آبیاری این گیاهان در تابستان هفته ای یک بار و در زمستان هر ۱۵ روز یا بیست روز یک بار است.

● گیاهان استوایی و علفی شامل

▪ بنفشه آفریقایی

▪ پیرومیا

▪ آگلئونما

▪ کالادیوم

▪ پاپیتال

▪ اسپاتی فیلوم

▪ برگ بیدی

▪ سینگونیوم

▪ فیلودندرون

▪ حسن یوسف

▪ پیله آ

▪ بگونیا

▪ فیتونیا

▪ رز مینیاتور

شمعدانی این گیاهان به نور متوسط و آبیاری متوسط نیاز دارند. میزان آبیاری ماهی دو بار است.

● گیاهان جنگلی

سرخس ها به نور زیاد و رطوبت زیاد احتیاج دارند ولی ریشه های آنها نباید مستقیماً در آب باشد.خزه ها نیز به رطوبت زیاد و نور متوسط نیاز دارند.کاکتوس ها و گیاهان گوشتی را نمی توان کنار گیاهان علفی کاشت.

درختان مناسب در تراریوم های بسیار بزرگ

درختان بزرگ را که به صورت بن سای یا مینیاتور درآورده اند می توان درون تراریوم ها یا ظروف شیشه ای کاشت. از جمله درخت سرو، کاج، بلوط و صنوبر مینیاتوری.

● گیاهان پوششی

از این گیاهان به عنوان روپوشی خاک استفاده می شود تا همراه دیگر گیاهان زیبایی باغ شیشه ای را کامل کنند. گیاهانی که برای این منظور مناسب هستند شامل فیکوس خزنده، هلکسین، شبدر و انواع خزه ها می شود.

 

آماده سازي، تهيه بستر و ساخت تراريوم

بستری که برای تراریوم تهیه می شود بسیار اهمیت دارد در واقع اگر بستر مناسبی انتخاب شود کشت موفقیت آمیزی حاصل نمی شود بنابراین باید دانست گیاهانی که با یکدیگر متفاوتند ممکن است به خاک مشابهی احتیاج داشته باشندبه همین جهت باید گیاهانی را که از جهت مختلف باهم

فرق دارند در گروهایی دسته بندی کرد که از لحاظ خاک احتیاجات یکسانی دارند.

خاکی که برای تراریوم انتخاب می شود از چندین لایه تشکیل شده که هر یک شرح داده می شود.

▪ مواد زهکشی:

 لایه زیرین به اندازه ۱ الی ۳ سانتیمتر شامل سنگ ریزه های درشت و یا حتی تیله خرده است .این لایه برای زهکش استفاده می شود زهکش خوب برای کمک به خروج آب اضافه از محیط اطراف ریشه بسیار مهم است و نیز ایجاد تعادل بین هوا و آب ظرف کمک کند. آب اضافی اطراف ریشه در تراریوم ها باعث جلوگیری از جذب اکسیژن از هوای خاک خواهد شد و اگر زهکش در یک تراریوم وجود نداشته باشد یا مناسب نباشد گیاه زرد خواهد شد و نهایتاً می میرد که علت آن کمبود اکسیژن و وجود آب اضافه است.زهکش در تراریوم می تواند با سنگ شکسته ها ، سنگ ریزه ها ،قطعات شکسته سفال و غیره ... ایجاد شود البته می توان با شن های رنگی طرحهای زیبایی به زهکش داد که به هنر تزئین شن می گویند. در ظرفهای کوچک بهتر است لایه های زهکشی حذف شود ولی باید توجه داشت که آب به میزان لازم به گیاه داده شود تا از جمع شدن آب در خاک جلوگیری به عمل آید.از سنگهای مرمری و آهکی به هیچ وجه استفاده نشود زیرا بعداز مدتی آهک آنها در آب حل شده و پس از مدتی خاک قلیایی می شود.بزرگترین خطر برای گیاهان کاشته شده درظروف شیشه ای احاطه شدن ریشه ها توسط آب است که وجود زهکش در این زمینه اهمیت خود را بخوبی نشان می دهد.

▪ لایه جداکننده:

 هدف ازاین لایه که روی لایه زهکش قرار می گیرد جلوگیری از مخلوط شدن خاک با زهکش است بهترین مواد مورد استفاده برای این لایحه خزه اسفاگنوم است زیرا از برگها و ساقه های استریل تشکیل شده است که خود وسیله ای برای سالم نگه داشتن بستر ار بیماریها و آفات می باشد.البته گاهی از پشم شیشه ، صفحه های پلاستیکی مشبک و خزه معمولی استفاده می شود و تنها اشکال این مواد این است که پس از مدتی پوسیده می شوند.

▪ پودر زغال :

 این لایه که روی لایه جداکننده قرار می گیرد با هدف گرفتن بوی تراریوم است که منشاء این بوها عمدتاً باکتریها هستند که اجزای موجود در بستر را تجزیه می کنند و این عمل باعث تولید ترکیبات بودار می شود.

▪ مخلوط خاک:

یک مخلوط خاک که در سطح لایه پودر زغال پخش می شود که اصولاً خاکی برای این کار مناسب است که برای طیف وسیعی از گیاهان در درون تراریوم بتوان استفاده کرد. یک مخلوط خاک مناسب معمولاً خاک گلدانی است که از دوقسمت خاک لومی ، یک قسمت موادآلی ، یک قسمت پرلایت باغی تشکیل شده است.قابل ذکر است که مخلوط برای دسته های مختلف گیاهان قدر مختلف خواهد بود بعنوان مثال خاک مناسب برای کاکتوسها و گیاهان گوشتی مخلوطی از خاک لومی ، مواد آلی ، پرلایت و شن درشت و یا در قسمت خاک برگ و یک قسمت سنگریزه می باشدو یا خاک مناسب برای گیاهان جنگلی مخلوط خاک لومی و مواد آلی ، پرلایت باغی یا دو قسمت خاک برگ و یک قسمت ماسه و دو قسمت تورب است.از طرفی خاک مناسب برای گیاهان گرمسیری می تواند به دو شکل تهیه شود.یک شکل آن از دوقسمت خاک شنی و یک قسمت تورب ویک شکل دیگر از دوقسمت خاک باغچه ، یک قسمت تورب و یک قسمت ماسه.

یکی از مهمترین قسمتهای تهیه خاک استریل کردن آن است علت انجام این عمل حذف بذور علفهای هرز و زودودن خاک از وجود قارچها و بیماریهاست که احتمال وجودشان در خاک می رود.برای استریل کردن خاک باید تدریجاً خاک را بصورت لایه های نازک در یک ظرف مسطح پهن کرد و در آون در درجه حرارت ۱۸۰ فارنهایت برابر ۸۲ درجه سانتیگراد به مدت ۳۰ دقیقه نگه داشت.

گاهی ممکن است استفاده از خاکبرگ استفاده شود که اولاً باید کاملاً پوسیده باشد ثانیاً برای استریل کردن آن کافی است که بسته های پلاستیکی را به صورت دربسته به مدت ۳۰ دقیقه در آب جوش قرار داده و سپس استفاده شود.استفاده از بستر های تجاری نیز در تراریوم خوب بوده و در صورتی که مقدار مواد بستری که استفاده می شود کم باشد بهتر است ا زاین بستر ها استفاده شود. این خاک ها که در گلفروشیها و فروشگا های کشاورزی به فروش می رسند معمولاً ضد عفونی شده هستند و علاوه بر این چون ترکیب مناسبی از خاکبرگ وخاک باغچه و غیره... در آنها وجود دارد هم مختلفند و هم ماده غذایی لازم برای گیاه در آنها وجود دارد.

باید توجه داشت که نباید در تراریوم های در بسته از کود استفاده کرد چون وقتی که کود تجزیه می شود گاز آمونیوم حاصل شده و ایم گاز باعث سوختن گیاه و نهایتاً مرگ ناگهانی گیاه را در بردارد.اصولاً عدم موفقیت بسیاری از تراریوم ها در نتیجه کود بیش ازاندازه می باشد و در نظر داشتن این نکته که کمتراز یکسال بعد از کاشت برنامه ای برای کود دادن نباید داشت حائز اهمیت است.اگر گیاهان به زرد گرائیدند و یا قدرت رشدشان بدون هیچ دلیلی مشخصی کم شود دادن کود سبکی که بصورت محلول با آب است به نسبت ۱به۴ گیاهان خانگی موثر می باشد. پس از کاشت گیاهان را با اسپری آبیاری کرده که در این صورت برگهای آنها تمیز نیز می شود.

طرز تهيه تراريوم:

مرحلۀ اول:

ظرف مورد نظر ار انتخاب کرده، آنرا تمیز و خشک می کنیم. یک لایه سنگریزه داخل ظرف می ریزیم. سعی می کنیم مقدار بیشتری از سنگریزه ها به یک سمت دیواره ظرف متمایل باشند. این کار به زهکشی بهتر کمک می کند.

زهکشی مناسب ضروری است رای اینکه مطمئن شویم که خاک بیش از حد اشباع نشود که باعث شود ریشه پوسیده شود و گیاه شما از بین برود. میزان مواد زهکشی بستگی به اندازه و شکل ظرف دارد. با توجه به اندازۀ ظرف شما می توانید که لایه 1 اینچی از مواد را در ته ظرف پخش کنید، بطوریکه تمام ظرف را بپوشاند. (کوچکترین حالت) برای ظرفهای عمیق یا بزرگ حتی لایه ای تا 3 اینچ نیز ممکن است مورد استفاه قرار بگیرد.

گاهی قبل از لایه سنگریزه، لایه نازکی از خزه در ته ظرف قرار می دهند.

مرحلۀ دوم:

برای جذب بوهای ناخوشایندی که موقع آبیاری ایجاد می شود لایه نازکی از زغال روی لایه سنگریزه های می ریزیم.

مرحلۀ سوم:

قرار بودن یک لایه مواد غیر طبیعی روی زهکش لایه ای را ایجاد می کند که از فرو نشستن خاک و از بین رفتن توانایی آن برای زهکشی جلوگیری می کند. مواردی مثل پارچه های پرده ای فایبر گلاس، جورابهای زنانه نایلونی یا پرده دور انداختنی، موارد خوبی هستند. چون دارای خلل و فرج کافی برای عبور آب هستند که هم خاک و ذرات را نگه می دارند و هم زود فاس نمی شوند.

گاهی از خزه اسفاگنوم نیز به این منظور استفاده می شود.

مرحلۀ چهارم:

به مقدار کافی خاکی تمیز و استرلیزه شده که تقریباً 5/1 تا 4/1 حجم ظرف را پر می کند، اضافه می کنیم. برای دادن جلوه بیشتر به تراریوم، خاک را بطور مسطح در ظرف نمی ریزیم، بلکه آنرا شیبدار و تپه مانند می ریزیم تا گیاهان در سطوح مختلف قرار گیرند. خاک را از پشت به سمت جلو شیبدار کنید. معمولاً اختلاق سطح بین خاک جلو خاک عقب 1 تا 2/1 اینچ می باشد. اگر چه، اگر تراریوم دایره ای است، شما می توانید سطح صافی را برای کشت داشته باشید.

می توان از خاکهای گلدانی بسته بندی شده که استرلیزه هم هستند استفاده کرد یا اینکه از مخلوط خاک باغچه و پیت ماس محیط کشت را تهیه کرد.

خاک باید نرم، دارای زهکشی خوب و بدون کود باشد.

برای تراریوم نواحی گرمسیری با گیاهان شاخ و برگدار، یک قسمت خاک، یک قسمت پیت ماس و یک قسمت پرلیت استفاده کنید. اگر شما می خواهید یک باغ کاکتوس ایجاد کنید از خاک زبر که از یک قسمت خاک و یک قسمت شن تشکیل شده است استفاده کنید.

برای از بین بردن عوامل بیماری زا در خاک تهیه شده می توان به روش زیر عمل کرد:

ابتدا خاک را مرطوب کرده و در سینی بزرگ پهن کنید. سپس آنرا تحت دمای 200 درجه فارنهایت به مدت 20 دقیقه قرار دهید. هر 5 دقیقه یکبار نیز خاک را به هم بزنید. به این ترتیب خاک استرلیزه خواهد شد.

خاک ورد استفاده تان را قبل از استفاده مورد آزمایش قرار دهید، به این صورت که آنرا با دست فشار دهید، اگر به راحتی فشرده شود مقداری پرلیت و وری کولات برای کمک به زهکشی به خاک اضافه کنید.

خاکی که به تراریوم اضافه می شود نسبتاً خشک باشد، در غیر اینصورت به دیواره ها می چسبد.

خیلی از اوقات خاک می تواند با طراوت شود به وسیله بریدن لایه بالایی خاک و اضافه کردن خاک تازه.

مرحله پنجم:

بعد از تهیه محیط کشت و قرار دادن در ظرف، نوبت به انتخاب و کاشت گیاهان می رسد.

دنبال گیاهانی باشد که رشد کم و برگهای کوچک داشته باشند. برای تهیه تراریوم،گیاهانی باید انتخاب شوند که علاوه بر دارا بودن شاخ و برگ زیبا، رشد کندی داشته باشند. همچنین توانایی تحمل رطوبت زیاد هوا و خاک، و نور کم را هم داشته باشند. ما در تراریوم گیاهانی را می توانیم پرورش دهیم که به درجه رطوبت بالایی،نیاز دارند. که در غیر اینصورت در هوای خشک خانه این گیاهان از بین می روند.

تعدادی از گیاهانی که می توان از آنها در تهیه تراریوم استفاده کرد عبارتند از : کالاته آ، پیرومیا، سرخس، فیتونیا، پتوس، کاماادورا، سارانتا، کراسولا یا گیاهانی مثل بنفشه، توت فرنگی وحشی و ...

کاکتوس، گیاهان گلدار گرمسیری یا یک ترکیب از گیاهان رنگارنگ برای استفاده در تراریوم مناسب هستند. گیاهان به رشد پیوسته و آرام نیاز دارند، همچنین باید توانایی همزیستی با گیاهان همراهشان را در شرایط یکسان داشته باشند. هرگز از ترکیبی از گیاهان که نیازهای رشد مختلفی دارند استفاده نکنید. گیاهانی را انتخاب کنید که از لحاظ واریته، اندازه، بافت و رنگ احتیاجاتشان مشابه یکدیگر باشد.

بهتر است گیاهانی مورد استفاده قرار بگیرند که از لحاظ اندازه مناسب برای ظرف انتخاب شده باشند. گیاهانی که دارای رشد کم هستند به دستکاری و نگهداری کمی نیاز دارند. اگر شما می خواهید که توجه بیشتری به آنها داشته باشید می توانید گیاهانی که رشد بیشتری دارند را آزمایش کنید. آنها به تربیت بیشتر و مداوم نیاز دارند اما شما می توانید تنوع بیشتری در تراریوم خود داشته باشید.

اگر ظرف تراریوم طوری است که تمام سطوح شفاف بوده و دارای دید است باید گیاهان بزرگتر را نزدیک به مرکز کاشت.اما اگر فقط 2 یا 3 سطح آن دیده می شود، گیاهان بلند تر باید در قسمت دیواره پشتی جای داده شوند .

ترتیب گیاهان را بوسیله حرکت آنها در داخل ظرف (اگر دهانه ظرف بزرگ باشد)یا محل بازی که اندازه آن مشابه تراریوم باشد تعین کرد .

گیاهان نباید خیلی نزدیک هم کاشته شوند،بلکه باید فضای کافی برای هر کدام از آنها در نظر گرفته شود.گیاه باید طوری مستقر شود که پایه گیاه همسطح سطح بالای خاک باشد . اجازه ندهید که پایه گیاه بالاتر از سطح خاک قرار گیرد.

گیاهان گرمسیری و جنگلی در تراریوم بسته ویا دریچه دارمورد استفاده قرار بگیرد.گیاهان آبدار و شاداب در ظرفهای باز مورد استفاده قرار بگیرد .

بسیار مهم است که گیاهان فاقد حشره یا بیماری باشند .هر برگ آسیب دیده یا زرد یا هر برگی که نشان از آسیب حشره یا بیماری دارد را فوراً جا به جا کنید.اگر بیماری برای شما دارای اهمیت است گیاهان را در یک بسته پلاستیکی برای دو هفته قبل از کاشت در تراریوم قرار دهید، اگر بیماری وجود داشته باشد روی شاخ و برگ و ساقه نمایان می شود. سریعا گیاه را در ظرف بکارید، تا ریشه های بدون حفاظ خشک نشوند .

وقتی در یک ظرف با دهانه عریض کشت می کنید از قاشق برای در آوردن خاک استفاده کنید. اگر از ظرفی با دهانه باریک استفاده می کنید باید روشی برای قرار دادن گیاه در تراریوم ایجاد کنید. برای وارد کردن نباتاتی که ریشه آنها بزرگ است آنها را داخل کاغذ یا پارچه پیچانده و فرم می دهند . از یک انبر بلند و باریک یا چوبی که انتهای آن سیم حلقوی بسته شده است استفاده کنید. با این چوب چاله را قبل از کاشت حفر کنید و بعد از کاشت چاله را پر کنید و اطراف آن را به آرامی فشار دهید . ک چوب بلند که انتهای آن یک چوب پنبه قرار دارد وسیله مناسبی برای محکم کردن خاک اطراف گیاه است .

بر خلاف باغ لازم نیست که ریشه ها را شل و نرم کنید. در تراریوم نمی خواهیم که گیاهان رشد سریع داشته باشند و باقی ماندن ریشه ها به صورت گلوله ای متراکم باعث می شود که رشد گیاهان آهسته باشد .

مرحله ششم :

بعد از کاشت گیاهان، می توان تراریوم را با استفاده از تخته سنگ، چوب شکسته، خزه و چیزهای دیگر تزئین کنیم. با این عمل یک دنیای کوچک زندگی گیاهی ترسیم می شود.

مرحله هفتم :

ظرف را با در پوش یا سینی شیشه ای بپوشانید. در این مرحله ارتباط با محیط قطع می شود و جنگل بارانی مینیاتوری ایجاد می شود .

مرحله هشتم :

هر گیاهی را که شروع به پوسیدگی می کند جابجا کنید . پوسیدگی معمولاً در اثر رطوبت زیاد بوجود می آید. اگر این اتفاق در تراریوم بسته بیفتد در پوش را حرکت دهید تا ظرف خشک شود. تراریوم بسته را در هفته اول بعد ازکاشت در نظر بگیرید. در این زمان غالباً بیماریها شروع می گردد. هر برگی که می میرد یا گیاهی که شروع به پوسیدگی می کند باید سریع از بین برود قبل از اینکه مشکل به سایر گیاهان نیز سرایت کند. در بیشتر حالات، بعد از چند هفته تراریوم استقرار پیدا می کند و خطر بیماری ها کاهش پیدا می کند .

نظارت خود را برای برگهایی که می افتد و یا هر قسمتی از گیاه که دچار پوسیدگی می شود ادامه دهید.

عدم موفقیت بسیاری از تراریوم ها در نتیجه کود بیش از اندازه می باشد . کمتر از یک سال بعد از کاشت برنامه ای برای کود دادن نداشته باشید .اگر گیاهان به زردی گراییده شوند و با قدرت رشدشان بدون هیچ دلیل مشخصی کم شود، کود سبکی که به صورت محلول با آب است به نسبت 4/1 گیاهان خانگی داده شود

توصيه‌هاي مهم:

پس از کاشت، گیاهان را با اسپری آبیاری کرده، که در این صورت برگهای آنها نیز تمیز می شوند. آبیاری شدید باعث از بین رفتن گیاهان می شود. هیچگاه آب را به طور مستقیم روی تراریوم نریزید، زیرا محلی برای زهکشی که آب از آن خارج شود وجود ندارد. آب به مقداری اضافه کنید که فقط خاک مرطوب شود. هیچگاه آب جمع شده در زیر لایه سنگریزه نداشته باشید. زیرا آب باعث خواهد شد که ریشه گیاه دچار پوسیدگی شود. وقتی که کناره های ظرف خشک هستند و هیچ رطوبتی در کناره ها آشکار نیست،مقدارکمی آب اضافه کنید .

اگر در اثر آبیاری زیاد فضای داخل ظرف مه آلود شود ،در ظرف را بر می داریم تا آب اضافی تبخیر شود، سپس در ظرف را می گذاریم .

وقتی که گیاهان برای اولین بار در تراریوم کاشته می شوند، تراریوم شروع به ایجاد آب و هوای مناسب گیاه می کند. گیاهان رطوبت را از برگهایشان از دست می دهند که روی شیشه متمرکز می شود و دوباره به خاک بر می گردد. این چرخه باعث می شود که تراریوم برای مدتها احتیاج به آبیاری نداشته باشد. در تراریوم های بسته فاصله آبیاری می تواند 1 ماه یا بیشتر باشد. در بیشترین حالت، به آبیاری در هر دو هفته یک بار نیاز دارید، که این به شرایط بستگی دارد .

تراریوم را در معرض نور مستقیم آفتاب قرار ندهید. اجازه تابش مستقیم باعث افزایش درجه حرارت داخل تراریوم می شود و باعث سوختگی گیاه خواهد شد .

تراریوم را در جایی قرار دهید که نور غیر مستقیم کافی داشته باشد. پشت پنجره های شمالی بهترین مکان خواهد بود بیشتر گیاهان که برای تراریوم مناسب هستند به نور بیش از اندازه نیاز ندارند، اما مقدار نور باید خوب باشد اگر تراریوم در محلی قرار دارد که نور در آنجا پایین است، نور مصنوعی اضافه کنید. یک لامپ w 100 در داخل تراریوم و یا لامپ فلوراسنت بالای تراریوم می تواند مفید باشد. در جایی که نور بیرونی ضعیف است، نور مصنوعی را 16 تا 18 ساعت در روز داشته باشید.

برای اینکه گیاهان بر اثر نور به یک سمت خم نشوند باید جای ظرف را هر چند وقت یک بار تغییرداد و جهت آن را نسبت به نور عوض کرد.

● هماهنگی رنگ و بافت گیاهان

گیاهان دارای برگ های روشن تر را باید در مجاورت برگ های تیره تر، برگ های باریک تر را در مجاورت برگ های پهن تر، گیاه با برگ های نوک تیز را در مجاورت گیاه برگ گرد، برگ های با بافت مشخص را در مجاورت برگ هایی با بافت نامشخص قرار داد.گیاهان پررشد در کنار گیاهان کندرشد نباید قرار گیرند.

گیاهان مناطق مدیترانه ای را نباید در کنار گیاهان بیابانی کاشت. گیاهان گوشتی را می توان کنار کاکتوس ها کاشت چون هر دو به آب کم و نور زیاد احتیاج دارند.برای تأمین نور مورد نیاز چنانچه دسترسی به نور طبیعی وجود نداشته باشد از نور مصنوعی، چراغ های فلورسنت آفتابی و مهتابی باید استفاده کرد.

توسط:  رامین بابادائی سامانی

 نویسنده : احسان کاوسی پور

فهرست منابع :

1 . روش نگه داري زيباتر گلها و گياهان در منزل از مهندس محمد جواد پاكدل

2 . كتاب باغباني عمومي نوشته مهندس منوچهر جوكا

3 .  www.terrariums.org