چکیده :

آهار به طور وسیعی در سراسر دنیا هم به عنوان گل های بریده و هم به عنوان گیاهان باغچه ای کشت و کار می شود. بذر این محصول دارای رنج متفاوتی از رفتار های گیاهی، رنگ و انواع گل ها می باشد. اخیرا از طریق اصلاح نژاد ارقام مقاوم به بیماری تولید شده اند.

1- مقدمه:

آهار جزء گیاهان یکساله چند منظوره می باشد و در سراسر جهان برای استفاده به عنوان گیاهان باغچه ای و گل های بریده استفاده می شود. ارقام به نحو قابل توجهی تنوع فنوتیپی، مرفولوژی گل و رنگ گلچه را نشان می دهند. این تغییرات منجر به سودمندی آنها و تطبیق پذیری با موضوع باغ می باشد. آهار یکی از محبوب ترین گیاهان یکساله ای است که در آمریکای شمالی رشد می کند و یک رنج بسیار زیادی از پاکت های بذر فروخته شده توسط کمپانی ها در ایالات متحده را به خود اختصاص داده است. اصلاح کنندگان تعداد بسیار زیادی از خصوصیات مطلوب را در طول قرن بیستم ایجاد کرده اند، چنانچه به وسیله رای کنفرال 37 All-America Selection  روی آهارها از زمان شروع برنامه در سال 1933 ثابت شده است(All-America Selections, 2003) . این فصل بر روی تکنیک های جدید و دانش آینده در جهت بهبود آهارها تمرکز می کند.

2- گیاهشناسی:

جنس آهار (خانواده استراسه، قبیله هلیانته) شامل 19 گونه از علفی های یکساله یا چند ساله درختچه ای یا بوته ای می باشد (McVaugh, 1984; Torres, 1963a). جنس های نامگذاری شده به احترام Gottfried Zinn (1759-1721) پروفسور گیاهشناسی در دانشگاه Gottingen آلمان، کسی که گونه های شناخته شده امروزی را به عنوان Z.peruviana تشریح کرد. گونه های محصور شده در آمریکای شمالی ، Z.pruviana راکه از جنوب ایالات متحده به آرژانتین گسترش یافت را به طور جالب توجهی مستثنا کردند. مرکز تنوع جنس های آهار مکزیک می باشد.

جنس های آهار به دو زیر جنس تقسیم شده اند: Diplotrix و Zinnia  McVaugh, 1984) Torres, 1963a) . زیر جنس Diplotrix شامل شش جنس از گونه های درختچه ای و بوته ای می باشد که در جنوب غربی ایالات متحده و شمال مکزیک انتشار دارند. تعداد کروموزوم های پایه برای این زیر جنس n=10 به صورت دیپلوئید و پلی پلوئید استناد شده است (Torres, 1963a). تنها گونه کشت شده در زیرجنس Diplotrix که به طور قابل توجهی به عنوان گیاه زینتی کشت می شود، آهار کوهستان های سنگی Zinnia grandiflora می باشد. این گونه ها به صورت گیاهچه ای چند ساله مقاوم به سرما و خشکی در ناحیه 4 ایالات متحده می باشند (Borland, 1989). گیاهان دارای 10 تا 22 سانتیمتر ارتفاع و دارای برگ های باریک با حدود 5/2 سانتی متر طول هستند. گل آذین ها(کاپیتول) دارای 5/2 تا 8/3 سانتیمتر قطر و گلچه های شعاعی دارای رنگ زرد می باشند. Zinnia grandiflora یک پلی پلوئید می باشد (2n = 4x = 21) که قلمرو گسترش آن از جنوب شرقی کولارادو تا جنوب سونورا، Coahuila، Durango و Zacatecas می باشد (Torres, 1963a). در این محدوده بومی ، Z. grandiflora از اواخر بهار یا اوایل تابستان تا زمان سرما گلدهی دارد.

زیر جنس Zinnia در دماهای گرم و مناطق گرمسیری شمال آمریکا انتشار دارد و تعداد کروموزوم های پایه آن n=12 می باشد(Torres, 1963a). 13 گونه در زیر جنس Zinnia وجود دارد که به سه بخش تقسیم شده اند:  Mendezia ، Tragoceros, و Zinnia McVaugh, 1984) Torres, 1963a,b).  بخش Zinnia شامل سه گونه Z.haageana ، Z.peruviana و Z.violacea می باشد. تعداد کروموزوم ها برای این سه گونه 2n=2x=24 می باشد.

Z.haageana (آهار مکزیکی)، گیاهی علفی یکساله ایستاده یا خزنده که بیش از 60 سانتیمتر ارتفاع دارد، برگها نیزه مانند و 2 تا 5/4 سانتیمتر پهتای کاپیتول با یک ردیف زبانک تک رنگه یا دورنگه می باشد. (McVaugh, 1984; Torres, 1963a,b). شکل های کاشته شده اغلب دارای چندین ردیف از گلچه های شعاعی می باشند. گونه های یافت شده از Jalisco تا  Guerrero در ارتفاع 900 تا 2000 متری گسترش دارند و گلدهی از جولای تا نوامبر می باشد. بومی مراتع، چمنزار یا تپه های سنگی، علفزارهای مرطوب، مزارع مرطوب، کنار جاده ها و زیستگاه های مختل می باشد.

Z.peruviana  گیاهی یکساله، علفی خزنده و دارای 70 تا 100 سانتی متر طول می باشد با برگهای نیزه ای پهن بیضی شکل و کاپیتول دارای 4 تا 5 سانتیمتر پهنا می باشد (McVaugh, 1984; Torres, 1963a).  زبانک ها زرد رنگ و یا قرمز مایل به زرد می باشند. این گونه از جنوب شرقی آریزونا و غرب مکزیک تا پرو و آرژانتین در ارتفاع 3000 متری از سطح دریا گسترش دارد. در شمال آمریکا گلدهی از آپریل تا اکتبر می باشد (Torres, 1963a). گونه ها در زیستگاه های متعدد در سراسر رویشگاه خود یافت می شوند. گیاهان میتوانند عملکرد فراوانی در تعداد بذور داشته باشند و می توانند در برخی از نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری با تابستان دارای بارندگی ازکشت رهایی پیدا کنند (Beeks, 1954). Zinnia peruviana به طور وسیع کشت و کار نمی شود، دلیل آن شاید نشان دادن اختلافات فنوتیپی نسبتا کمی در مقایسه با Z.violacea  باشد.

Zinnia violacea (قبلا Z. elegans)، بیشترین رنج از گونه های کاشته شده آهار می باشد و اهمیت زیادی از نظر ارزش اقتصادی دارد. علفی یکساله می باشد که دوره رشد طولانی دارد. گلچه های شعاعی دارای تنوع رنگ و شکل زیادی می باشند (Beeks, 1954). گیاهانی افراشته به ارتفاع 9 تا 200 سانتیمتر هستند. دارای شاخه های کم پشت با برگهای بیضی شکل نیزه مانند و پهنای کاپیتول 4 تا 7 سانتیمتر می باشد(McVaugh,1984; Torres,1963a). قطر کاپیتول گیاهان کاشته شده در زیستگاه بومی 5/2 تا 15 سانتیمتر می باشد و دارای یک یا چندین ردیف گلچه های شعاعی هستند. توزیع گونه ها از   Sinaloa و Durango تا Guerrero در ارتفاع 600 تا 1800 متری از سطح دریا می باشد و از مارس تا نوامبر گلدهی دارند. این گونه بومی مناطق باز در جنگل ها، علفزار ها، و مکان های پر از علف هرز، مزارع قدیمی، کنار جاده ها ، خندق ها و در جنگل های بلوط باز یا جنگل های خزان کننده گرمسیری دیده میشود. انواع توده ای به طور وسیعی در باغهای خانگی در مکزیک رشد می کنند.

بخش Mendesia در زیر جنس Zinnia شامل 8 گونه می باشد که بومی مرکز و جنوب مکزیک اند اما احتمالا در غرب ایالت کواستال نیز پیدا می شوند(McVaugh,1984; Torres,1963a). شش گونه علفی یکساله اند در حالی که دو گونه دیگر چندساله هستند. تعداد کروموزوم ها   12، 11، 10=n   برای این بخش گزارش شده است (Keil et al., 1988 ;Olorode, 1970; Terry- Lewandowski et al., 1984; Torres, 1963a ).     Zinnia angustifolia (قبلا  Z. linearis Benth )گونه منحصر به فردی در بخش Mendesia  می باشد که به میزان زیادی کشت و کار می شود. Zinnia angustifolia (آهار باریک برگ)، گونه ای علفی یکساله است که به صورت ایستاده یا خزنده رشد می کند، دارای 20 تا 40 سانتیمتر ارتفاع، شاخه های فراوان با برگ های باریک بیضی شکل کشیده و کاپیتول کوچک متراکم (5/1 تا 5/3 سانتیمتر قطر) با یک ردیف گل های زبانه ای سفید یا نارنجی می باشد. رنج گسترش این گونه از سونورا و Chihuahua تا میچواکان در ارتفاع 60 تا 2000 متری و گلدهی از جولای تا ژانویه می باشد. رویشگاه این گونه در تپه های سنگی یا علفی، گدازه های آتشفشانی، مکان های مسطح و جنگل های باز ، زیستگاه های مختل، جنگل های بلوط یا بلوط-کاج ، جنگل های خزان کننده گرمسیری و دشت ها است. تعداد کروموزوم ها 2n=2x=22  می باشد Keil et al., 1988; Olorode, 1970; (Turner et al., 1961; ,Powell and Turner, 1963; Terry-Lewandowski et al., 1984; ) و 2n=2x=24  (Torres, 1963a; Turner et al., 1962) برای  Z.angustifolia گزارش شده است.

بخش Tragoceros حاوی چندین گونه از گیاهان علفی یکساله با تعداد کروموزوم های پایه n=11 می باشد (Torres, 1963b).  Tragoceros تا سال 1970 به عنوان یک جنس جدا شناخته می شد تا وقتی که Oloroade و  Torres (1970) نشان دادند که گونه های  Tragoceros می توانند با بخش Mendesia در Zinnia تلاقی پیدا کنند. گونه ها در این بخش دارای گل های کوچک (کمتر از یک سانتی متر طول زبانک) و به عنوان گل های زینتی کشت نمی شوند.

3 .  خلاصه ای از مبدا و تاریخچه:

در دوران قبل از کلمبیایی مردم بومی مکزیک حداقل چهار جنس گیاهی کاشته شده را برای گلهای خوش منظر خودشان تعیین کردند :  dahlia  ((Dahlia ،marigold    (Tagetes )، tiger flower (Tigridia) و tuberose (Polianthes) (Parsons, 1992). به هر حال این بعید است که آهار به عنوان گل زینتی استفاده می شده است تا بعد از این که در اروپا تولید شد (Parsons, 1992). Z.pruviana   از پرو به آلمان در اوایل دهه 1700 معرفی شد و بذور Z.violacea  کم پر با ارسال از مکزیک به باغ های بوتانیکی رویال در مادرید در حدود سال 1970 افزایش و در دیگر باغ های اروپا انتشار یافت که این در سال 1796 شروع شد (McVaugh, 1984).  Zinnia haageana  از مکزیک به آلمان در سال 1825 معرفی شد (Beeks, 1954).  Zinnia angustifolia  از مکزیک به انگلستان در سال 1838 معرفی شد (Beeks, 1954).