انگليسي:       Laurel , true laue laurel

فرانسوي:  Laurier sauce   وLaurier- Sweet bay

نام عربی:  غار

تيره:   Lauraceae    

نام علمي:   Laurus nobilis L

نام هندي:  حبالغار 

 درخت ان به فارسي «باهشتان»گفته مي شود،در كتب طب سنتي به نامهاي «درخت غار»،«برگ بو»،«مازريون»،«دفنه»و «شجرة الرند» نام برده شده است

مشخصات

برگ بو گياهي است به صورت درخت و درختچه هميشه سبز و ناخزان(د رمناطق با زمستانهاي خيلي سرد بايد حفاظت شود)، در شرايط مساعد ارتفاع آن 20-15 متر هم مي رسد ولي معمولا 8-7 متر مي باشد. گياهي است پلي گام و در عين حال ممكن است گلهاي نر و ماده وهمچنين گلهاي هر مافروديت (نر و ماده در يك گل) روي يك درخت ديده شود.برگها متناوب،سبز تيره ،بيضي شكل ،نوك تيز و معطر و زيبا هستند گلهاي آن كوچك به رنگ زرد با خاكستري روشن و ميوه آن كوچك به رنگ ارغواني تيره و به اندازه دانه انگور مي باشد.درختچه اي است زيبا ،فرانسوي ها آن را لوريه شاعران هم مي گويند.

روش تکثیر

تكثير آن با قلمه و قلمه هاي ريشه دار و يا با پاچوش انجام مي شود و پس از 8-7 ماده ريشه هاي آن به قدر كافي توسعه يافته و مستقر مي شود.اين درخت در خاكهاي غني و قابل نفوذ رشد خوبي دارد. چيدن بر گهاي معطر آن براي اينكه سبزي كامل نشود معمولا بايد صبح زود انجام شود وبراي خشك كردن روي هم انباشته نشود و در لايه هاي نازك و در سايه پهن و خشك شود.خشك كردن در آفتاب موجب مي شود كه رنگ سبز زيباي آن قهوه اي شود و مقدار زيادي روغن معطر و اسانس آن از بين برود.

تركيبات شيميايي

ميوه اين درخت داراي اسانس روغني فراري است كه داراي مقدار زيادي اسيد يوريك است. اسيد لوريك از اسيدهاي چرب است كه به شكل متبلور سفيد در مي آيد.در برگهاي خشك برگ بو نيز از 3-1 درصد اسانس روغني فرار بسيار معطر وجود دارد كه از طريق تقطير مي توان استخراج نمود.در برگهاي گياه نيز اسانس روغني فرار وجود دارد.

خواص و كاربرد

از نظر حكماي مغرب زمين تا اواخر قرن هيجدهم كه گياه درماني ،رونق وسيعي در اروپا داشت .در كتاب گياه درماني به نام گرت هربال كه در سال 1526 ميلادي دانشمند معروف [پيتر تروريس]آن را تهيه كرده و در انگلستان چاپ شده ،در مورد كاربرد ميوه و برگ درخت غار چنين آمده است:

«خميري كه از گرد حاصل از كوبيدن ميوه هاي اين درخت به دست آمده مخلوط با عسل براي معالجه رنگها و لكه هاي غير طبيعي پوست صورت و همچنين براي از بين رفتن دانه ها و لكه هاي قرمز رنگي كه در پوست صورت جوانان مي زند تجويز مي شده است.»

دانشمند ديگري به نام  كول پپر  در كتابش به نام كمپليت هربال كه در اواسط قرن هفدهم نوشته است در مورد ميوه درخت برگ بو مي نويسد:

 «روغني كه از ميوه ي درخت برگ بو به دست مي آيد براي انواع ناراحتي ها ي مفاصل ،اعصاب ،معده ،شكم انواعي از قلوه ها و تشنجها ي عضلاني گرفتگي عضلات يا ،انواع درد ها ،بي حسي در هر نقطه از بدن مفيد است ،به اين ترتيب كه محل ناراحت را روغن مالي مي كنند . براي رفع درد هاي گوش هم چند قطره از اين روغن استفاده مي شده است ويا بخور حاصل از جوشانده ميوه ها و برگهاي آن به وسيله اي مثل قيف يا بادگير داخل گوش مي كرده اند»

براي از بين بردن لكه هاي كبود خونمردگي در پوست و گوشت بدن از مالش روغن آن در محل آسيب ديده استفاده مي شده است كه خونمردگي خيلي سريع جذب مي شده است. ضمنا مالش روغن آن براي رفع خارش و عوارض جرب در پوست و عوارض ورم و آثار ضربه هايي مانند شلاق روي پوست بسيار موثر است. غار طبق نظر حكماي طب سنتي شرق گرم و خشك است ، مغز ميوه ان گرمتر از پوست و برگ آن گرمتر از برگ پوست آن و پوست آن و روغن آن گرمتر از ساير اجزا و حتي از روغن گردو نيز گرمتر است. خواص آن مفرح و مقوي و مدر و ضدسم است خصوصا ميوه آن ،اگر ميوه آن با سركه خيلي رقيق خورده شود براي سردردهاي بلغمي ،گازها،نفخها،صرع،وسواس،تق ويت ذهن و فهم بسيار نافع است. ماليدن روغن آن براي درد اعصاب و رفع حواس پرتي و افزايش حافظه خوب است. اگر ساييده ميوه آن با روغن گل سرخ و سركه مخلوط شود ،قطره آن براي رفع درد هاي سر و گوش و رفع صداو طنين در گوش و ثقل سامعه مفيد است و موجب تقويت گوش مي شود و همچنين اگر قطره روغن آن مصرف شود نيز همين نتايج را براي گوش خواهد داشت . مضمضه دم كرده برگ آن براي تسكين درد دندان مفيد است. اگر با ميوه و برگ كوبيده آن مخلوط با عسل انگشت پيچ درست شود خوردن آن براي امراض سرد و اگر با سكنجبين انگشت پيچ درست شود خوردن آن براي امراض گرم و زخمها و جراحات ريه و سرفه كهنه و تنگي نفس مفيد است. خوردن ميوه آن براي دل پيچه و امراض كبد و طحال و با عسل براي طخم روده ها وخوردن روغن آن با سركه انگور براي درد كبد مفيد است.اگر 10 ميلي گرم ميوه آن را ساييده و بخورند دل پيچه را فورا تسكين مي دهد.روغن آن ايجاد آشفتگي و دل به هم خوردن مي كند و قي آور است و ترشح ادرا را زياد مي كند.اگر در دم كرده آنبنشينند براي امراض كليه و مثانه مفيد است.خوردن ميوه آن براي خرد كردن سنگ مثانه نيز مفيد است خوردن و يا ماليدن روغن آن در مواضع درد براي رفع دردهاي مفاصل و درد كمر مفيد است ،ماليدن روغن آن با سركه روي پوست براي رفع لكه هاي جلدي موثر است.

اين گياه داراي ضررهايي نيز هست .ميوه و روغن آن معده را سست كرده و قي آور است و مضر سينه مي باشد و اصلاح آن با خوردن كتيرا ميسر است.مقدار خوراك از ميوهع و برگ ان10-2 گرم است. مقدار 10 گرم آن مسهل است.

در اصطلاح طب سنتي ميوه درخت غار را «حبالغار»مي گويند،به خجم گيلاس ، خيلي معطر و سياه رنگ و داراي روغني سبز رنگ و نيم جامد است. تهيه روغن حب الغار به ترتيب زير است:

روش اول: حب الغار خشك را نيم كوب كرده و در روي الك بريزند و روي بخار آب جوش گذارند تا نرم شود سپس آن را در كيسه محكمي ريخته و آن كيسه را در ميان 2 قطعه آهن سوراخ دار كه با آب جوش گرم شده باشند گذارده و فشار مي دهند.

روغني كه از آن خارج ميشود با كاغذ صاف كنند. سابقا در بازار ايران برگ بو را به نام «سازج هندي»عرضه مي كردند.

روش دوم: دانه گياه يا حب الغار را گرفته در آب بپزند و بگذارند سرد شود قشري كه روي آب مي گيردبردارند. روش ديگر اين است كه ميوه و برگ آن را بپزند و پس از آن عصاره آنها را با فشار گرفته با دو برابر وزن آن روغن زيتون مخلوط ،روي آتش ملايم بگذارند آنقدر كه آب آن تبخير شود و روغن بماند و دقت شود كه نسوزد وآن روغن را به كار برند. در هندوستان از ميوه گياه به عنوان قاعده آور و بند آور دن اسهال و قطع ترشحات مهبل و استسقا مصرف مي شود. تذكر اي نكته ضروري است كه بايد دقت شود كه اولا برگها و ميوه درخت غار را با برگهاي درخت ديگري به نام يا غار گيلاسي كه در شرايط خاصي سمي است اشتباه نشود ثالثا با درخت ديگري به نام خرزهره نبايد اشتباه شود البته مشخصات در خواص ساير ها كه با برگ بو به كلي متفاوت هستند .

  درخت آن همیشه سبز است و پوست آن خاکستری تیره و چوب آن خیلی سخت می باشد و دارای شاخه های انعطاف پذیر است در فارسی آن را درخت غار و باهشتان نامیده اند و دارای خواص گیاه درمانی زیادی می باشد.

خواص درمانی:

برگ بو در مورد گریپ و یا عفونت روده ای ضد عفونی کننده خوبی است. برای درمان برونشیت مزمن مورد استفاده قرار می گیرد و برای جلوگیری از تخمیر غذا در معده مفید است دم کرده آن هضم غذا را آسام می سازد و گاز و نفخ معده را خارج می کند همچنین نوشیدن دو تا سه فنجان از شربت برگ بو قبل از غذا برای درمان بی اشتهایی مفید است.

این گیاه ، گیاهی است همیشه سبز و زینتی که بعضی اوقات گلهایی کوچک بر روی آنها می شکفد

مکان :

این گیاه به مکانی آفتابگیر و گرم و خاک شنی نیازمند است.

ارتفاع :.

3-2 متر

تکثیر:

از طریق قلمه زدن.

محل رویش

این گیاه در همه جای دنیا یافت می شود. در باغها ، روی تراسها ، در سالنها و اتاقها. موطن آن کشورهای مدیترانه ای است ، یعنی نقاطی که این گیاه در آنها بطور وحشی رشد می کند و طول آن به 15 متر می رسد. نوع گلدانی آن تنها 3-2 متر رشد می کند. این گیاه برگهایی زینتی ، کلفت و براق دارد.

کشت :

اگر این گیاه از هوا و گرمای کافی برخوردار باشد شکوفا می شود . بنابراین بهتر است که در اواخر بهار و اوایل تابستان آنها را در باغ یا بر روی بالکن قرار دهید . این گیاه را همیشه مرطوب نگهدارید و مرتب آبپاشی کنید، در غیر این صورت برگهای براق آن زرد می شود. در فصل بهار و تابستان هفته ای یک بار به آن کود دهید.در فصل زمستان این گیاه را در اتاقی با نور کافی و دمای حدود 5 درجه سانتی گراد نگهدارید و به آن کمتر آب بدهید.

معمولاً کافی است شاخه های فرعی این گیاه را که بیش از حد بلند شده اند کوتاه کرده و به اندازه مناسب برگردانید. این کار را می توانید در هر زمانی انجام دهید. اما اگر بعد از چند سال بیش از حد رشد کرد دراوایل بهار آن را کوتاه کنید

برگ بو درخت یا درختچه ای همیشه سبز به ارتفاع ۱۵-۲ متر و دوپایه است. ساقه یا تنه باریك برگ بو در بخش فوقانی و بالا دارای انشعابات فراوان، پوست آن متمایل به سیاه و در پایه های مسن دارای شكافهای روشن است. برگ گیاه پایا، سبز تیره، چرمی و سرنیزه ای كشیده تا تخم مرغی پهن و به طول ۱۱-۳ سانتی متر، نوك تیز و دارای دمبرگ كوتاه به رنگ سبز متمایل به قرمز است. كاسبرگ ها و گلبرگ ها سفید متمایل به سبز و مثلثی است. میوه آن كروی تا بیضوی و به رنگ سیاه متمایل به ارغوانی است. برگ و میوه گیاه اندام دارویی درخت برگ بو را تشكیل می دهد.

محل کاشت

برگ بو دوستدار زمینهایی است که غنی از نظر مواد غذایی باشند. به آفتاب علاقه مند است پس محلهای آفتابگیر را انتخاب کنید اما باد و سرما آن را آزار می دهد. اگر نزدیک به دیوار کاشته شود تا اندازه زیادی از باد محافظت خواهد شد.

روشِ کاشت

گودالی به اندازه حجم ریشه در آورده و کف آن قدری کود حیوانی پوسیده بریزید، ریشه نهال را در گودال طوری قرار دهید که طوقه در سطح زمین قرار بگیرد سپس اطراف ریشه را خاک ریخته و آن را فشرده نموده سپس به آبیاری اقدام کنید.

به همین ترتیب اگر خواستید برگ بو را در گلدان بکارید باید گلدانی متناسب با حجم ریشه که کف آن روزنه ای برای خروج آبهای اضافه داشته باشد تهیه نموده قدری کمپوست داخل آن ریخته گیاه را به گلدان نشانده و حجم خالی گلدان را با مخلوطی از خاک در ماسه و کود برگ پر کنید. آبیاری بعد از کاشت فراموش نشود.

برداشت

چیدن برگهای معطر آن برای اینکه سبزی کامل داشته باشد معمولاً باید صبح زود انجام شود و برای خشک کردن روی هم انباشته نشود و در لایه های نازک در سایه پهن و خشک شود. خشک کردن در آفتاب موجب می شود که رنگ سبز زیبای آن قهوه ای شود و مقدار زیادی روغن معطر و اسانس آن از بین برود.

ازدیاد

ازدیاد نهال با روش استفاده از قلمه مشکل ولی انجام پذیر است. برای ازدیاد برگ بو باید در فصل بهار ساقه های ضخیم و سالم را انتخاب نموده و به خاک سبک بنشانید اما چون قلمه های برگ بو به سختی ریشه دار می شوند پیشنهاد می کنیم نهال آماده را از مراکز تولید نهال تهیه نموده و به خانه بیاورید.

مصارف دارویی  برگ بو

برگها و میوه هایش مصارف دارویی دارند. به صورت دم کرده و یا همراه با سوپ مصرف می شوند. میوه های برگ بو را ابتدا خشک نموده و از خشک شده آن استفاده می کنند. برگ بو اشتها را زیاد و معده را تقویت می کند. در زمان قدیم حکمای طب سنتی آن را برای رفع مشکلات ادراری و کاهش درد رماتیسم تجویز می کردند.

گلکاری

اواخر زمستان زمان مناسبی برای جابه جا نمودن و کاشتن درختان و درختچه های زینتی است. این بار درختی را به شما معرفی می کنیم که هم زینتی است و هم برگهایش مصرف دارویی دارند. برگ بو درختی است همیشه سبز با برگهایی به رنگ سبز تیره، با تنه ای خاکستری.

ارتفاع این گیاه به طور متوسط دو تا سه متر است. البته در شرایط مطلوب خیلی بیشتر از اینها رشد نموده و ممکن است به شکل درخت بزرگی با ارتفاع بیش از ده متر تربیت شود.

گلهای سفیدرنگش به صورت خوشه ای از اواخر بهار تا اوایل پاییز ظاهر می گردند، برگ بو میوه های کوچک و ارغوانی رنگ دارد.

اگر این درخت را در باغچه بکارید، رشد زیادی می کند؛ می توانید آن را به صورت یک گیاه گلدانی نگهداری کنید. اما یادتان باشد در این صورت کوتاه می ماند ولی به هر حال مثل یک درختچه زیبا زینت بخش خانه شما خواهد شد.

در صورتی که قصد کاشت این درخت را داشته باشید باید سراغ نهالهای جوان بروید زیرا کاشت و جابه جا نمودن نهالهای جوان معمولاً با موفقیت بیشتری روبه رو می گردد.

زمان جمع آوری برگ

هنگام بازشدن گل ها و در فصول بهار و ابتدای تابستان است ولی میزان روغن فرار برگ ها در صورتی كه در فصل پاییز جمع آوری شوند بیشتر گزارش شده است. این درخت دارای خاستگاه مدیترانه ای و اروپای جنوبی است و هم اكنون در نواحی شمالی و مركزی ایران پرورش می یابد. ماده متشكله اصلی برگ درخت برگ بو را روغن فرار تشكیل می دهد كه میزان آن ۳/۰ تا ۱/۳ درصد گزارش شده است. برگ بو را به عنوان ادویه و معطركننده در فرآورده های غذایی و آرایشی _ بهداشتی به كار می برند و از آن به صورت خوراكی به عنوان ضدنفخ، صفراآور و مدر و به صورت موضعی در درمان دردهای روماتیسمی استفاده می كنند. در طب گذشته برگ بو را مدر و ضدسم دانسته همچنین از آن در درمان دردهای عصبی و سردرد استفاده می كرده اند. این گیاه و روغن فرار حاصله از آن بایستی در محل خنك، ظروف سر بسته و دور از نور نگهداری شود

شرح تیره برگ بو

Lauraceگیاهان تیره برگ بو به صور مختلف درخت یا درختچه (بندرت علفی) و مخصوص نواحی حاره کره زمین می باشد. از مشخصات آنها این است که عموماً برگهائی متناوب یا متقابل ، ساده بدون استیپول ، غالباً چرمی و گلهائی منظم نر- ماده یا بر دو نوع نر و ماده (یک یا 2 پایه و یا پلی گام) و مجتمع به صورت خوشه یا گرزن متراکم دارند. پوشش گل آنها شامل دو ردیف 3 تایی و نافه گل آنها مرکب از 4 ردیف 3 تائی از پرچم ها است داخلی ترین ردیف پرچم ها نیز حالت غیر زایا (استامینود) دارد. مادگی گلهای آنها مرکب از یک برچه و میوه آنها شفت و محتوی دانه بدون آلبومن ولی با جنین حجیم و لپه های روغن دار است. گیاهان این تیره دارای سلولهای اسانس دار (غده تک سلولی) پراکنده در اعضای مختلف و سلولهای موسیلاژدار، مخصوصاً در ناحیه پوست است اسانس سلولهای آنها نیز به تفاوت دارای بوی معطر و یا نامطبوع می باشد از نظر درمانی خواص تعدادی از این گیاهان مربوط بوجود همین اسانسها در اعضای آنها می باشد چوب بعضی از آنها در صنعت حائز اهمیت فراوان است و در نجاری و منبت کاری مورد توجه زیاد قرار می گیرد.

تاریخچه

کاشت و پرورش درخت برگ بو در ایران در دورة قاجاریه آغاز یافت ناصرالدین شاه نهالهای آن را از اروپا آورد و در باغ کاخ گلستان کاشت  در همان روزگار، به گفتة شلیمر   برگ این درخت را از طرابزون به ایران می آوردند، و عطاران در بازار تهران و اصفهان آن را به جای ساذجِ هندی می فروختند. مظفرالدین شاه کاشت آن را در دیگر باغهای سلطنتی توسعه داد که تا چندین دهة پیش نمونه هایی از آن در محل کاخ وزارت دارایی (در تهران ) برجای بود (ثابتی ، همانجا)، و هنوز در ضلع شرقی پارک شهر تهران شش درخت نسبتاً کهنسال برگ بو احتمالاً از آن دوره موجود است   کاشت آن به عنوان درخت زینتی در تهران و برخی از نواحی شمال ایران معمول است 

دامنه انتشار

در نواحی شمال ایران, تهران و اطراف آن